What Is High Blood Pressure? | ‘उच्च रक्तदाब’ म्हणजे काय? रक्तदाबाचे प्रकार, कारणे, लक्षणे, दुष्परिणाम, उच्च रक्तदाब कसा तपासला जातो?, उच्च रक्तदाब नियंत्रणासाठी उपाय, उपयुक्त आहार व टाळावयाचे पदार्थ.
उच्च रक्तदाब (High Blood Pressure) हा आजच्या काळातील एक गंभीर पण सामान्य आजार आहे. याला वैद्यकीय भाषेत हायपरटेन्शन (Hypertension) असे म्हटले जाते. शरीरातील रक्त जेव्हा धमन्यांमधून जास्त दाबाने वाहते, तेव्हा त्या स्थितीला उच्च रक्तदाब म्हणतात. योग्य वेळी उपचार न केल्यास हृदयविकार, स्ट्रोक, किडनीचे आजार आणि डोळ्यांचे विकार होऊ शकतात. (What Is High Blood Pressure?)
Table of Contents
उच्च रक्तदाब म्हणजे काय?
हृदय शरीरात रक्त पंप करते. हे रक्त धमन्यांमधून वाहते. रक्त वाहताना धमन्यांच्या भिंतींवर जो दाब पडतो त्याला रक्तदाब म्हणतात.
सामान्य रक्तदाब:
- 120/80 mmHg हा सामान्य मानला जातो.
उच्च रक्तदाब:
- 140/90 mmHg किंवा त्यापेक्षा जास्त असल्यास तो उच्च रक्तदाब समजला जातो.
रक्तदाबाचे प्रकार
1. सिस्टोलिक रक्तदाब
हृदय आकुंचन पावते तेव्हा निर्माण होणारा दाब.
2. डायस्टोलिक रक्तदाब
हृदय विश्रांती घेत असताना असलेला दाब.
उच्च रक्तदाबाची कारणे
उच्च रक्तदाब होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात:
- जास्त मीठ खाणे
- ताणतणाव
- लठ्ठपणा
- व्यायामाचा अभाव
- धूम्रपान व मद्यपान
- अनुवंशिकता
- जास्त तेलकट व फास्ट फूड सेवन
- मधुमेह आणि किडनीचे आजार
- झोपेची कमतरता
उच्च रक्तदाबाची लक्षणे
अनेक वेळा उच्च रक्तदाबाची सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत. त्यामुळे याला “Silent Killer” असे म्हटले जाते.
काही सामान्य लक्षणे:
- सतत डोकेदुखी
- चक्कर येणे
- धाप लागणे
- छातीत दुखणे
- थकवा जाणवणे
- दृष्टी धूसर होणे
- हृदयाचे ठोके वाढणे
उच्च रक्तदाबाचे दुष्परिणाम
वेळेवर नियंत्रण न ठेवल्यास गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
हृदयविकार
रक्तदाब वाढल्याने हृदयावर जास्त ताण येतो. (What Is High Blood Pressure?)
स्ट्रोक
मेंदूतील रक्तवाहिन्या फुटण्याचा धोका वाढतो. (What Is High Blood Pressure?)
किडनी निकामी होणे
किडनीच्या रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होतो. (What Is High Blood Pressure?)
डोळ्यांचे विकार
दृष्टी कमी होऊ शकते. (What Is High Blood Pressure?)
उच्च रक्तदाब कसा तपासला जातो?
डॉक्टर BP मशीनद्वारे रक्तदाब मोजतात. नियमित तपासणी करणे खूप महत्त्वाचे आहे.
उच्च रक्तदाब नियंत्रणासाठी उपाय
1. संतुलित आहार घ्या
- मीठ कमी खा
- फळे व हिरव्या भाज्या खा
- जंक फूड टाळा
- तेलकट पदार्थ कमी करा
2. नियमित व्यायाम करा
दररोज 30 मिनिटे चालणे, योगा किंवा सायकलिंग उपयुक्त ठरते. (What Is High Blood Pressure?)
3. ताणतणाव कमी करा
- ध्यान करा
- पुरेशी झोप घ्या
- सकारात्मक विचार ठेवा
4. धूम्रपान व मद्यपान टाळा
ही सवय रक्तदाब वाढवते. (What Is High Blood Pressure?)
5. वजन नियंत्रणात ठेवा
लठ्ठपणामुळे BP वाढण्याचा धोका वाढतो. (What Is High Blood Pressure?)
उच्च रक्तदाबासाठी उपयुक्त आहार
खाण्यास योग्य पदार्थ
- केळी
- ओट्स
- पालक
- टोमॅटो
- डाळी
- लसूण
टाळावयाचे पदार्थ
- पॅकेज्ड फूड
- कोल्ड ड्रिंक्स
- जास्त मीठ असलेले पदार्थ
- फास्ट फूड
उच्च रक्तदाब टाळण्यासाठी टिप्स
- नियमित BP तपासणी करा
- ताजे अन्न खा
- भरपूर पाणी प्या
- रोज व्यायाम करा
- मानसिक ताण कमी ठेवा
निष्कर्ष
उच्च रक्तदाब हा गंभीर आजार असला तरी योग्य जीवनशैली, संतुलित आहार आणि नियमित तपासणीद्वारे तो नियंत्रणात ठेवता येतो. सुरुवातीला लक्षणे न दिसल्यामुळे नियमित BP तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. आरोग्यदायी सवयी अंगीकारल्यास हृदय आणि शरीर निरोगी राहू शकते. (What Is High Blood Pressure?)
- Know All About Low Blood Pressure | कमी रक्तदाब
- How to Manage Blood Pressures | रक्तदाब व्यवस्थापन
- Health benefits of black salt | काळ्या मिठाचे आरोग्य फायदे
- Know All About Blood Pressure | ब्लड प्रेशर बद्दल सर्व काही जाणून घ्या
आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.
