Know about the tax saving plans | अनेक कर बचत योजनांमध्ये स्मार्टपणे गुंतवणूक करुन आयकरांचे प्रमाण काहीसे कमी केले जाऊ शकते.
कर-बचत हा आर्थिक नियोजनाचा महत्वाचा भाग आहे. एक बुद्धिमान कर-नियोजन धोरण व्यक्तींना त्यांची आर्थिक उद्दिष्टे पूर्ण करण्यात आणि प्रक्रियेत कर वाचविण्यात मदत करण्याच्या दुहेरी उद्दिष्टाची पूर्तता करू शकते. 1 एप्रिल 2006 रोजी लागू झालेल्या आयकर कायद्याचे कलम 80C अंतर्गत, काही गुंतवणूक आणि खर्चांवर कर सूट देते. या कलमांतर्गत वार्षिक 1.5 लाख रुपयांपर्यंतच्या कपातीची परवानगी आहे. (Know about the tax saving plans)
अशा काही बचत योजना आहेत ज्याद्वारे गुंतवणूकदार कलम 80C अंतर्गत त्यांच्या करपात्र उत्पन्नावर कपातीचा दावा करू शकतात. बहुतेक लोक फक्त कर कपातीचा दावा करण्यासाठी आर्थिक वर्षाच्या शेवटी गुंतवणूक करण्यास सुरवात करतात. परंतू तसे न करता, आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला गुंतवणूक करण्याचा सल्ला दिला जातो. असे केल्याने केवळ तुम्ही माहितीपूर्ण निर्णय घेत आहात असा अर्थ नाही, तर तुम्हाला 1 एप्रिल ते 31 या कालावधीत संपूर्ण वर्षभर व्याजही मिळेल. (Know about the tax saving plans)
Table of Contents
- जीवन विमा कलम 80C (प्रीमियम) कलम 10(D) (मृत्यू / परिपक्वता)
- पेन्शन योजना कलम 80CCC (कलम 80C अंतर्गत उप-विभाग)
- आरोग्य विमा किंवा मेडिक्लेम क्लेम 80D
- NPS कलम 80CCD
- कर-बचत म्युच्युअल फंड कलम 80C कलम 10(D) (मृत्यू/परिपक्वता)
भारतातील आयकर बचत योजना
काही सर्वोत्तम कर बचत गुंतवणुकीच्या पर्यायांची आणि योजनांची यादी येथे आहे जी कर लाभ जास्तीत जास्त मिळवून देण्यात मदत करू शकतात:
मुदत ठेव
तुम्ही टॅक्स सेव्हर फिक्स्ड डिपॉझिटमध्ये गुंतवणूक करून टॅक्स वाचवू शकता. ज्यामुळे तुम्हाला भारतीय आयकर कायदा, 1961 च्या कलम 80C अंतर्गत कर कपात मिळू शकते. तुम्ही टॅक्स सेव्हर फिक्स्ड डिपॉझिटमध्ये गुंतवणूक करून जास्तीत जास्त रु. 1.5 लाख कपातीचा दावा करू शकता. अशा एफडीसाठी 5 वर्षांचा लॉक-इन कालावधी असतो आणि मिळणारे व्याज करपात्र असते. व्याज दर सामान्यतः 5.5% ते 7.75% पर्यंत असतो. (Know about the tax saving plans)
सुकन्या समृद्धी योजना
सुकन्या समृद्धी योजना (SSY) ही केंद्र सरकारची मुलींसाठी गुंतवणुकीचे समर्थन करणारी योजना आहे. या योजनेत गुंतवणूक करून 7.6 टक्के व्याजदर मिळू शकतो. या योजनेत, कलम 80C अंतर्गत कर सवलत पूर्वी फक्त दोन मुलींच्या खात्यांना लागू होती. मात्र सरकारने आता त्यात सुधारणा केली आहे. नवीन नियमांनुसार, एका मुलीनंतर जुळ्या मुलींचा जन्म झाल्यास दोन्ही खात्यांवर कर सूट दिली जाते. (Know about the tax saving plans)
सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (PPF)
पब्लिक प्रॉव्हिडंट स्कीम हे कर वाचवण्यासाठी गुंतवणुकीचे लोकप्रिय साधन आहे. दीर्घकालीन बचत आणि गुंतवणूक उत्पादन, तुम्हाला पोस्ट ऑफिसमध्ये किंवा सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील बँकांच्या नियुक्त शाखांमध्ये PPF खाते उघडणे आवश्यक आहे. PPF खात्यातील योगदानांवर हमी दराने व्याज मिळते. या ठेवींवर तुम्ही कलम 80C अंतर्गत एका आर्थिक वर्षात 1.5 लाख रुपयांपर्यंतच्या कपातीचा दावा करू शकता. (Know about the tax saving plans)
राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र (NSC)
नॅशनल सेव्हिंग्ज सर्टिफिकेट ही एक बचत रोखे योजना आहे जी प्रामुख्याने लहान ते मध्यम-उत्पन्न गुंतवणूकदारांना कलम 80C अंतर्गत आयकर बचत करताना गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते. तुमचे बँकेत किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये बचत खाते असल्यास, तुम्ही ई-मोडमध्ये NSC प्रमाणपत्रे खरेदी करू शकता, जर तुम्हाला इंटरनेट बँकिंगमध्ये प्रवेश असेल. एनएससी गुंतवणूकदार स्वत:साठी किंवा अल्पवयीन व्यक्तीच्या वतीने किंवा दुसऱ्या प्रौढ व्यक्तीकडून संयुक्त खाते म्हणून खरेदी करू शकतात. (Know about the tax saving plans)
युनिट लिंक्ड विमा योजना (ULIP)
युलिप ही दीर्घकालीन गुंतवणूक उत्पादने आहेत जी तुम्हाला इक्विटी फंड, डेट फंड किंवा दोन्ही निवडण्याची परवानगी देतात. युलिप्स तुम्हाला तुमच्या आर्थिक उद्दिष्टांच्या बरोबरीने फंडांमध्ये स्विच करण्याची लवचिकता देतात. युलिप मध्ये गुंतवणूक करून, तुम्ही आयकर कायदा, 1961 च्या कलम 80C आणि 10(10D) अंतर्गत कर वाचवू शकता. (Know about the tax saving plans)
ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS)
ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS) हे 60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींसाठी सरकार प्रायोजित बचत साधन आहे जे त्यांच्या निवृत्तीनंतरच्या टप्प्यासाठी उत्पन्नाचा स्थिर आणि सुरक्षित स्त्रोत देते आणि तुलनेने भरीव परतावा देते. SCSS खात्यात जमा केलेली मूळ रक्कम आयकर कायदा, 1961 च्या कलम 80C अंतर्गत, रु.1.5 लाखाच्या मर्यादेपर्यंत कर कपातीसाठी पात्र आहे. तथापि, ही सूट केवळ विद्यमान कर प्रणाली अंतर्गत लागू आहे.
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2020 मध्ये सादर केलेल्या नवीन प्रणाली अंतर्गत एखाद्या व्यक्तीने कर रिटर्न भरणे निवडल्यास त्याला परवानगी नाही. तथापि, प्राप्त झालेले व्याज संबंधित करदात्याच्या लागू स्लॅबनुसार कर आकारणीच्या अधीन आहे. (Know about the tax saving plans)
जीवन विमा (LIC)
एखाद्या व्यक्तीच्या आर्थिक पोर्टफोलिओमध्ये जीवन विमा महत्वाची भूमिका बजावते आणि एखाद्या प्रसंगात व्यक्तीच्या कुटुंबाला सुरक्षा प्रदान करते. यामुळे कुटुंबाच्या सुरक्षिततेसाठी लवकरात लवकर जीवन विमा काढणे ही कमावत्याची प्राथमिक जबाबदारी आहे. जीवन विमा, तो पारंपारिक (एंडोमेंट) असो किंवा मार्केट-लिंक्ड (ULIP), पॉलिसीधारकांना भरलेल्या प्रीमियमवर कर लाभ देते. (Know about the tax saving plans)
विविध जीवन विमा योजना खालील प्रमाणे आहेत
त्याचे स्वरूप काहीही असो, जीवन विमा योजना पॉलिसीधारकांना कर लाभ देतात. आयुर्विम्यासाठी भरलेले प्रीमियम आयकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत कमाल 1.5 लाख रुपयांपर्यंत कव्हर केले जातात. कलम 10(डी) अंतर्गत मृत्यू किंवा मॅच्युरिटीवरील रक्कम करमुक्त आहे. जर पॉलिसी पाच वर्षांच्या आत समाप्त केली गेली, तर दावा केलेली वजावट उत्पन्नात जोडली जाते आणि त्यानुसार कर आकारला जातो.
- मुदत योजना
- एंडोमेंट योजना
- युलिप किंवा युनिट-लिंक्ड योजना
- मनी बॅक योजना
पेन्शन योजना
पेन्शन योजना हे जीवन विम्याचे दुसरे रूप आहे. ते इतर विमा योजना जसे की टर्म प्लॅन आणि एंडॉवमेंट प्लॅन – ज्यांना संरक्षण योजना म्हणतात पेक्षा वेगळे उद्दिष्ट पूर्ण करतात. एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर त्याच्या कुटुंबाला आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित ठेवण्यासाठी संरक्षण योजना तयार केल्या जात असताना, पेन्शन योजना व्यक्ती आणि त्याच्या कुटुंबाला तो जिवंत असल्यास त्याची तरतूद करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात.
पेन्शनसाठीचे योगदान आयकर कायद्याच्या कलम 80CCC (कलम 80C अंतर्गत उप-विभाग) अंतर्गत समाविष्ट आहे. कलम 80C च्या सर्व उपविभागांतर्गत वजावटीची एकूण मर्यादा 1.5 लाख रुपयांपेक्षा जास्त असू शकत नाही. मॅच्युरिटीवर जमा झालेल्या पेन्शनच्या 1/3 व्या रकमेसह उर्वरित 2/3 आय करमुक्त आहे आणि किरकोळ कर दराने कर आकारला जातो. लाभार्थीच्या मृत्यूनंतर ही रक्कम करमुक्त आहे. (Know about the tax saving plans)
आरोग्य विमा किंवा मेडिक्लेम
हेल्थ इन्शुरन्स किंवा मेडिक्लेम हे अधिक प्रचलित असल्याने, अपघात/रुग्णालयात भरती झाल्यापासून झालेला खर्च कव्हर करतो. मेडिक्लेममध्ये विमा रकमेच्या अधीन, हॉस्पिटलायझेशनपूर्व आणि पोस्ट-विमा खर्च देखील समाविष्ट असतो आरोग्य विमा कलम 80D अंतर्गत कर लाभ देते. ज्येष्ठ नागरिकांसाठी 20,000 रुपये आणि इतरांसाठी 15,000 रुपयांपर्यंतचा विमा प्रीमियम कर लाभासाठी पात्र आहे.
पॉलिसीधारकाने स्वतःच्या पॉलिसीवर प्रीमियम म्हणून रु. 15,000 आणि 20,000 रु. त्याच्या पालकांसाठी, ज्येष्ठ नागरिकासाठी भरल्यास, तो रु. 35,000 (रु. 15,000+20,000) च्या कर लाभाचा दावा करू शकतो. गंभीर आजार विमा पॉलिसी पॉलिसी अंतर्गत प्राप्त रकमेसाठी परिपक्वता मूल्य करमुक्त आहे. (Know about the tax saving plans)
राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (NPS)
नॅशनल पेन्शन सिस्टीम (NPS) ही निवृत्ती लाभ योजना आहे, जी भारतीय पेन्शन रेग्युलेटरी फंड अथॉरिटी ऑफ इंडिया (PFRDA) द्वारे प्रशासित आणि देखरेख केला जाते. 18 ते 60 वर्षे वयोगटातील कोणताही भारतीय नागरिक यामध्ये सहभागी होऊ शकतो.
निधी व्यवस्थापन शुल्क कमी असल्याने हे अत्यंत किफायतशीर आहे. निधी व्यवस्थापक वेगवेगळ्या मालमत्ता प्रोफाइल असलेल्या तीन स्वतंत्र खात्यांमध्ये पैसे व्यवस्थापित करतात उदा. इक्विटी (E), कॉर्पोरेट बाँड (C) आणि सरकारी रोखे (G). गुंतवणूकदार त्यांचा पोर्टफोलिओ सक्रियपणे (सक्रिय निवड) किंवा निष्क्रियपणे (स्वयं निवड) व्यवस्थापित करणे निवडू शकतात. (Know about the tax saving plans)
NPS मध्ये केलेले योगदान आयकर कायद्याच्या कलम 80CCD अंतर्गत समाविष्ट आहे. कलम 80C, 80CCC सह या कलमांतर्गत वजावटीची एकूण मर्यादा रु. 1.5 लाखांपेक्षा जास्त असू शकत नाही. पर्यायांची श्रेणी पाहता, NPS हे विशेषतः अशा व्यक्तींसाठी उपयुक्त आहे, ज्यांची जोखीम घेण्याची क्षमता भिन्न आहे, जे निवृत्तीसाठी पैसे बाजूला ठेवू पाहत आहेत.
कर-बचत म्युच्युअल फंड
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक, ज्याला इक्विटी-लिंक्ड सेव्हिंग स्कीम (ELSS) म्हणूनही ओळखले जाते, ते कर लाभांसाठी पात्र ठरतात. कर-बचत म्युच्युअल फंड इतर मालमत्तांसह स्टॉकमार्केटमध्ये गुंतवणूक करतात आणि मध्यम ते उच्च जोखीम भूक असलेल्या गुंतवणूकदारांसाठी अधिक अनुकूल असतात. गुंतवणूक तीन वर्षांसाठी बंद आहे.
कर-बचत म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक आयकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत कमाल 1.5 लाख रुपयांपर्यंत कव्हर केली जाते. कलम 10(डी) अंतर्गत मृत्यू/मॅच्युरिटीवरील रक्कम करमुक्त आहे. टीप: येथे असलेली माहिती सामान्य स्वरुपाची आहे आणि ती केवळ शैक्षणिक हेतूंसाठी आहे. येथे कोणत्याही गोष्टीचा अर्थ गुंतवणूक, आर्थिक किंवा कर आकारणी सल्ला म्हणून घेतला जाऊ नये. तसेच कोणत्याही आर्थिक उत्पादनासाठी आमंत्रण, विनंती किंवा जाहिरात म्हणून विचार केला जाऊ नये.
वाचकांना विवेकबुद्धीचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जातो आणि कोणत्याही आर्थिक उत्पादनाच्या संदर्भात कोणताही गुंतवणूक निर्णय घेण्यापूर्वी त्यांनी स्वतंत्र व्यावसायिक सल्ला घ्यावा. या माहितीच्या वापरामुळे उद्भवलेल्या कोणत्याही निर्णयासाठी मराठीबाणा जबाबदार नाही. (Know about the tax saving plans)
- Taxable and Non-Taxable Allowances | करपात्र व अकरपात्र भत्ते
- Tax-saving rules and ways to save tax |करबचत नियम आणि मार्ग
आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.