Know the facts about Holi | होळीबद्दलच्या पौराणिक कथांपासून ते खास पेय व स्वादिष्ट पदार्थापर्यंत जगभरात लोकप्रिय असलेल्या होळीबद्दल काही मूलभूत तथ्ये जाणून घ्या.
जगभरात लाखो लोक होळी साजरी करतात, ज्याला रंगांचा सण म्हणूनही ओळखले जाते. होळी हा जगभरातील अनेक लोकांसाठी विशेषत: आग्नेय आशियातील एक महत्त्वाचा हिंदू सण आहे.(Know The Facts About Holi)
हा सण वसंत ऋतूचे स्वागत करतो, तसेच लोकांना व्यक्त होण्याची, नातेसंबंधांचे नूतनीकरण करण्याची आणि जुनी नाराजी दूर करण्याची संधी देतो. अशा या आनंदाने भरलेल्या व रंगांने माखलेल्या सणाविषयीची काही रंजक तथ्ये खालील प्रमाणे आहेत.
Table of Contents
होळी म्हणजे काय?
चला तर मग महत्वाच्या विषयापासून होळी या सणाविषयी जाणून घेण्यासाठी आवश्यक गोष्टींसह प्रारंभ करुया. होळी हा भारत, नेपाळ आणि हिंदू लोकसंख्या असलेल्या इतर देशांमध्ये साजरा केला जाणारा लोकप्रिय हिंदू सण आहे.
हा सण हिवाळा या ऋतूचा शेवट दर्शवितो आणि हा दिवस लोक एकमेकांवर फेकल्या जाणाऱ्या चमकदार रंगाच्या पावडरसाठी प्रसिद्ध आहे. नाचणे, गाणे आणि अन्नपदार्थांचा आस्वाद घेणे हे देखील आनंदोत्सवाचा महत्वाचा भाग आहे.
होळी साधारणपणे दरवर्षी फेब्रुवारी किंवा मार्चमध्ये पौर्णिमेनंतरच्या दिवशी साजरी केली जाते. हिंदू चंद्र कॅलेंडरवर आधारित होळीची तारीख दरवर्षी बदलते. Know The Facts About Holi
होळी सणाचा उगम कसा झाला?
हिंदू कॅलेंडरनुसार, होळी हिवाळ्याच्या शेवटच्या पौर्णिमेला येते. पारंपारिकपणे, तो भारताच्या उत्तर भागात साजरा केला जातो, परंतु आता देशभरात लोकप्रिय आहे. अशी आख्यायिका आहे की राक्षसांचा राजा, हिरण्यकश्यपू याने प्रत्येकाने त्याला देव म्हणून पूजण्याची मागणी केली. पण त्याचा मुलगा प्रल्हाद याने त्याला विरोध केला त्यामुळे राजा संतापला. हिरण्यकश्यपूने आपल्या मुलाला मारण्यासाठी अनेक दुष्ट योजना आखल्या, पण तो अयशस्वी झाला.
शेवटी, राजाची बहीण, होलिका, जी एक चेटकीण होती, तिने मुलाला मारणे हे तिचे ध्येय बनवण्याचा निर्णय घेतला. ती प्रल्हादबरोबर एका विशाल आगीमध्ये बसली, तिला असे वाटले की, तिची जादूची शक्ती तिचे रक्षण करेल, तर मुलगा मरेल. मात्र, तिची योजनाही अयशस्वी ठरली. मुलगा वाचला, तर चेटकीण जळून खाक झाली.
भारतामध्ये होळीचा सण हिवाळ्याच्या शेवटी व त्यानंतर उन्हाळयाच्या आगमनाची घोषणा करतो, परंतु तो वाईटावर चांगल्याचा विजय म्हणून देखील साजरा केला जातो. मथुरेत, उत्तर भारतात, लोक हिंदू देव कृष्ण आणि राधा यांच्यातील प्रेमाचा उत्सव म्हणून होळी पाळतात आणि त्यांच्या जीवनातील दृश्ये पुन्हा साकारतात. Know The Facts About Holi
होळी कशी साजरी केली जाते?
होळीच्या सणाची सुरुवात संध्याकाळी होळी पेटवून होते. जिथे लोक ढोल ताश्यांच्या गजरात गातात व आनंदाने नाचतात. होळीचा सण सामान्यत: पूर्ण दोन दिवस चालतो, त्यातील पहिला दिवस होळी व दुसरा दिवस धुलिवंदन म्हणून ओळखला जातो. दुस-या दिवसी सर्व वयोगटातील लोक रंगांची उधळण करतात, व एकमेकांच्या अंगावर रंग उडवतात. हा आनंद संपूर्ण कुटुंब आणि मित्रांसह घरासमोरील अंगण, मोकळे मैदाण किंवा रस्त्यावर लुटला जातो.
सर्वात महत्वाचे म्हणजे रंगांची पावडर पूर्णपणे सुरक्षित असते. पावडर किंवा रंग हे गैर-विषारी आणि ऍलर्जी-मुक्त घटकांपासून बनलेले असतात. त्यामुळे ते लोक किंवा पर्यावरणास हानिकारक नाही. प्रत्येक रंगाचा अर्थ काहीतरी वेगळा असतो. उदाहरणार्थ, लाल प्रेम आणि प्रजननक्षमतेचे प्रतीक आहे, निळा कृष्ण, हिंदू देवता आणि पिवळा आनंद आणि शांती दर्शवितो.
संपूर्ण दिवसभर हा आनंद उत्साहाने अनुभवल्यानंतर वेळ येते ती, काही स्वादिष्ट पदार्थ खाण्याची, त्यामध्ये सर्वात लोकप्रिय पदार्थ म्हणजे “पुरण पोळी,” जी चवदार डाळीपासून पुरण तयार करुन ते पोळीमध्ये भरुन बनवली जाते, ज्याची चव तुप व गुळामुळे अधिक वाढते. Know The Facts About Holi
पारंपारिक होळी पेय कोणते आहे?
पारंपरिक भांग, ताज्या भांगाच्या पानांपासून बनवलेले पेय याशिवाय होळी अपूर्ण आहे. होळीच्या काही दिवस आधी, भांग रसिकांनी हात जोडून भांगाच्या सॅटिव्हा रोपातून कळ्या आणि पाने वेगळी करुन पेस्ट बनवण्याचे कष्टप्रद काम हाती घेतात. हे मिश्रण विशेष दिवसाची ट्रीट म्हणून पारंपारिक मिठाईमध्ये जोडले जाते किंवा गोड बदामाच्या दुधात मिसळले जाते. Know The Facts About Holi
होळीचे पारंपारिक अन्न पदार्थ कोणते आहेत?
भारतातील प्रत्येक सण साजरा करण्यासाठी तयार केलेल्या खास खाद्यपदार्थाशी संबंधित असतो. घरगुती “गुजिया”, गोड पेस्ट्रीमध्ये ड्रायफूड जसे की मनुके, बदाम व काजू यांचे मिश्रण, परंपरेने कुटुंबातील स्त्रिया सुट्टीच्या आदल्या संध्याकाळी तयार करतात. इतर पारंपारिक होळीच्या पदार्थांमध्ये मालपुआ तळलेले गोड पॅनकेक्स; कचोरी, लाडू, नारळ, गहू किंवा चण्याच्या पिठापासून बनवलेले लाडू व पुरण पोळी हे खास पदार्थ आहेत. Know The Facts About Holi
होळीची गाणी व रंगांचा आनंद कसा घेतात?
होळीच्या सणाविषयी अनेक लोकगीते आणि बॉलीवूडची हिट गाणी आहेत. अनेक ठिकाणी उत्सवा निमित्त धार्मिक गाणी, लोकगीते किंवा चित्रपटगीते तसेच संगित स्टिरीओ स्पीकरवर लावतात जेथे लोक रंग खेळण्यासाठी एकत्र जमतात. लोक अत्यंत आनंदी व उत्साहाच्या वातावरणात नाचगाण्याचा आनंद घेत रंगूण जातात.
गेल्या अनेक दशकांपासून, होळीच्या सणाविषयी अनेक गाणी बॉलीवूडने बनवली आहेत. होळीच्या गाण्याशी संबंधित सर्वात लोकप्रिय आवाज म्हणजे बॉलीवूड सुपरस्टार अमिताभ बच्चन यांनी गायलेले “रंग बरसे” हे गाणे आजही वाजवले जाते व त्यांचा आनंद लोक रंगखेळत घेतात. Know The Facts About Holi
- What is Vaijayanti mala or Vana-mala? | वैजयंतीमाळ, वन-माळ
- Gudhi Padva is the most important festival in India | गुढीपाडवा
- Holi: a Festival of Love and Colours | होळी, प्रेम आणि रंगांचा सण
आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.