Business and Management Studies | व्यवसाय व्यवस्थापन, व्यवसाय व्यवस्थापन स्तर, पात्रता, प्रवेश परीक्षा, अभ्यासक्रम व करिअर पर्याय.
व्यवसाय व्यवस्थापन ही शिक्षणाची अशी शाखा आहे; जी व्यवसाय उपक्रमाचे नियोजन, अंमलबजावणी; पर्यवेक्षण आणि विश्लेषणाशी संबंधित ज्ञान आणि प्रशिक्षण प्रदान करते. शिक्षणाच्या या क्षेत्रात, एखादी व्यक्ती कंपनी किंवा संस्थेची स्थापना आणि उत्पादन; आर्थिक, प्रशासकीय, मानवी संसाधने, विक्री आणि विपणन यासारख्या विविध कार्यात्मक स्तरांबद्दल Business and Management Studies ज्ञान प्राप्त करण्यात मदत करते.
Business and Management Studies हा अभ्यासक्रम; सर्व शाखेतील विदयार्थ्यांसाठी खुला आहे. म्हणजे कला, वाणिज्य, विज्ञान आणि पदवीपूर्व बीबीए, बीएमएस, पदव्युत्तर एमबीए, पीजीडीएम आणि डॉक्टरेट पीएचडी व एफपीएम स्तरांवर या अभ्यासक्रमाचा पाठपुरावा केला जाऊ शकतो.
Business and Management Studies पदवी अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर; उमेदवारांसाठी करिअरची व्याप्ती खूप मोठी असते. ज्यामध्ये कनिष्ठ तसेच वरिष्ठ स्तरावर विविध व्यवस्थापकीय नोकऱ्या उपलब्ध असतात. अंडरग्रेजुएट कोर्स पूर्ण केल्यानंतर, एखाद्या उमेदवाराला कार्यात्मक क्षेत्रांमध्ये कार्यकारी म्हणून नियुक्त केले जाते आणि व्यवसाय व्यवस्थापनात पदव्युत्तर अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर; उमेदवाराला व्यवस्थापकीय स्तरावर नियुक्त केले जाते.
Table of Contents
बिझनेस मॅनेजमेंटचे स्तर
Business and Management Studies हे दोन स्तरांमध्ये विभागले गेले आहे. (1) अंडरग्रेजुएट आणि (2) पोस्ट ग्रॅज्युएट.
- अंडरग्रेजुएट स्तरावर, उमेदवार बॅचलर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन (बीबीए); बॅचलर ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीज (बीएमएस) आणि इंटिग्रेटेड एमबीए सारख्या अभ्यासक्रमांची निवड करु शकतात.
- पदव्युत्तर स्तरावर, उमेदवार मास्टर ऑफ बिझनेस ॲडमिनिस्ट्रेशन (एमबीए); आणि पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन मॅनेजमेंट (पीजीडीएम) सारख्या अभ्यासक्रमांची निवड करू शकतात. (Business and Management Studies)
पात्रता
व्यवसाय व्यवस्थापनातील BBA आणि MBA साठी खालील पात्रता निकष आहेत.
- बीबीए: इयत्ता 12वी उत्तीर्ण किंवा मान्यताप्राप्त बोर्डाची समतुल्य कोणत्याही शाखेतील समकक्ष उमेदवार या कोर्ससाठी पात्र आहेत. इयत्ता 11वी मधील विद्यार्थी बीबीए प्रवेशासाठी घेण्यात येणा-या प्रवेश परीक्षेसाठी देखील अर्ज करण्यास पात्र आहेत.
- एमबीए: कोणत्याही शाखेतील पदवीधर किंवा मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून समकक्ष उमेदवार या कोर्ससाठी पात्र आहेत. पदवीच्या शेवटच्या वर्षाला असलेले उमेदवार; एमबीए प्रवेशासाठी घेतल्या जाणा-या प्रवेश परीक्षेसाठी देखील अर्ज करण्यास पात्र आहेत. (Business and Management Studies)
प्रवेश परीक्षा
बहुतेक Business and Management Studies संस्था; प्रवेश परीक्षेतील गुणांच्या आधारे प्रवेशासाठी उमेदवारांची निवड करतात. काही महाविदयालये राष्ट्रीय स्तरावरील परीक्षांचे गुण स्वीकारतात; तर काही स्वतःची प्रवेश परीक्षा घेतात. खालील प्रमुख बीबीए आणि एमबीए प्रवेश परीक्षा आहेत.
- एनपीएटी
- कॅट
- यूजीएटी
- एक्सएटी
- सेट
- सीएमएटी
- एसयूएटी
- एमएटी
अभ्यासक्रम
Business and Management Studies अभ्यासक्रम यूजी, पीजी, पीएचडी स्तरांवर नियमित तसेच दूरशिक्षण मोडमध्ये उपलब्ध आहेत. ते सरकारी महाविद्यालये तसेच खाजगी संस्थांद्वारे दिले जातात. विविध स्तरांवरील व्यवसाय व्यवस्थापन अभ्यासक्रमांची यादी खाली दिली आहे.
- यूजी कोर्सेस
- बीबीए
- बीबीएम
- बीएमएस
- एकात्मिक एमबीए
- पीजी कोर्सेस
- एमबीए
- कार्यकारी एमबीए
- अंतर एमबीए
- अर्धवेळ एमबीए/ऑनलाइन एमबीए
- डॉक्टरेट आणि इतर कोर्सेस
- एफपीएम
- पीएचडी
- एमडीपी
- व्यवसाय व्यवस्थापनातील प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम
BBA मध्ये स्पेशलायझेशन
तीन वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमात संस्था, महाविद्यालये आणि विद्यापीठांद्वारे ऑफर केलेल्या; बीबीए स्पेशलायझेशन यादी खालीलप्रमाणे आहे.
- बीबीए मानव संसाधन
- बँकिंग आणि विमा
- फायनान्स
- माहिती तंत्रज्ञान
- मार्केटिंग आणि सेल्स
- फॉरेन ट्रेड
- एलएलबी
- पर्यटन आणि आदरातिथ्य
- कौटुंबिक व्यवसाय
- संस्थात्मक व्यवस्थापन
- डिजिटल मार्केटिंग
- आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय
एमबीए मध्ये स्पेशलायझेशन
दोन वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमात संस्था, महाविद्यालये आणि विद्यापीठांद्वारे ऑफर केलेल्या एमबीए स्पेशलायझेशन यादी खालील प्रमाणे आहे.
- वित्त
- पायाभूत सुविधा
- मार्केटिंग
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार
- विक्री
- आपत्ती व्यवस्थापन
- मानव संसाधन
- ऊर्जा आणि पर्यावरण
- ऑपरेशन्स
- आयात निर्यात
- उत्पादन आयटी आणि प्रणाली
- व्यवसाय विश्लेषण
- आरोग्य सेवा आणि रुग्णालय
- डिजिटल मार्केटिंग
- व्यवसाय अर्थशास्त्र
- उद्योजकता
- शेती आणि अन्न व्यवसाय
- जाहिरात साहित्य व्यवस्थापन
- एनजीओ व्यवस्थापन
- तेल आणि वायू
- फार्मा
- प्रकल्प व्यवस्थापन
- ग्रामीण व्यवस्थापन
- क्रीडा व्यवस्थापन
- पुरवठा साखळी
- दूरसंचार
- कापड व्यवस्थापन
- वाहतूक आणि लॉजिस्टिक
- वनीकरण
- सार्वजनिक धोरण
- आदरातिथ्य
व्यवसाय व्यवस्थापन विषय आणि अभ्यासक्रम
बीबीए आणि एमबीए या दोन्हींमध्ये, काही विषय हे Business and Management Studies या अभ्यासक्रमांच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर; शिकवले जाणारे मुख्य विषय आहेत. प्रगत टप्प्यात, निवडक अभ्यासक्रम आणि स्पेशलायझेशन शिकवले जातात. BBA आणि MBA मध्ये शिकवले जाणारे मुख्य विषय आणि विषयांची यादी खाली दिली आहे.
बीबीए अभ्यासक्रम
- उद्योग आणि बाजार समजून घेणे व्यवस्थापनाची तत्त्वे
- व्यवसाय अर्थशास्त्र उद्योजकता
- कार्मिक व्यवस्थापन आणि उद्योग संबंध व्यावसायिक बँक व्यवस्थापन
- व्यवसाय कायदे डिजिटल मार्केटिंग
- समाजशास्त्र परिमाणात्मक पद्धतींचा परिचय
- विपणन निर्यात/आयात व्यवस्थापनाच्या आवश्यक गोष्टी
- एमआयएस / सिस्टम डिझाइन फायनान्शिअल आणि कमोडिटी डेरिव्हेटिव्ह्ज
- धोरण उत्पादन आणि साहित्य व्यवस्थापन
- विक्री आणि वितरण व्यवस्थापन व्यवसाय डेटा प्रक्रिया
- उत्पादन नियोजन आणि नियंत्रण व्यवसाय विश्लेषण
- ई-कॉमर्स संस्थात्मक वर्तन
- कौटुंबिक व्यवसाय व्यवस्थापन मानव संसाधन व्यवस्थापन
- प्रकल्प व्यवस्थापन नेतृत्व आणि नैतिकता
- औद्योगिक संबंध आणि कामगार कायदे आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय व्यवस्थापन
- व्यवसाय गणित आणि स्टॅटिक्स सुरक्षा विश्लेषण
- आर्थिक आणि व्यवस्थापन लेखा रिटेल व्यवस्थापन
- विपणन व्यवस्थापन संगणक अनुप्रयोग
- मानसशास्त्र पीआर व्यवस्थापन परिचय
- स्प्रेडशीट वापरून मायक्रो इकॉनॉमिक्स फायनान्शिअल मॉडेलिंग
- ग्राहक वर्तन कॉर्पोरेट धोरणात्मक व्यवस्थापन
- ऑपरेशन्स संशोधन परिचय
एमबीए अभ्यासक्रम
- संस्थात्मक वर्तन व्यवसाय नैतिकता आणि कॉर्पोरेट सामाजिक जबाबदारी
- परिमाणात्मक पद्धती व्यवसायाचे कायदेशीर वातावरण
- व्यवस्थापकीय अर्थशास्त्र धोरणात्मक विश्लेषण
- फायनान्शिअल अकाउंटिंग इलेक्टिव्ह कोर्स
- विपणन व्यवस्थापन ऑपरेशन व्यवस्थापन
- मानव संसाधन व्यवस्थापन विपणन संशोधन
- माहिती प्रणालीचे व्यवसाय संप्रेषण व्यवस्थापन
- माहिती तंत्रज्ञान व्यवस्थापन संस्था परिणामकारकता आणि बदल
- व्यवस्थापन विज्ञान प्रकल्प अभ्यास
- व्यवसाय धोरणात्मक व्यवस्थापनाचे आर्थिक वातावरण
- वित्तीय व्यवस्थापन आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय पर्यावरण
- मॅनेजमेंट अकाउंटिंग इलेक्टिव्ह कोर्स
व्यवसाय व्यवस्थापन करिअर पर्याय
- व्यवस्थापन प्रशिक्षणार्थी: व्यवस्थापन प्रशिक्षणार्थीचे काम वरिष्ठांच्या मार्गदर्शनाखाली व्यवस्थापकीय कर्तव्ये पार पाडणे, विविध व्यवसाय ऑपरेशन्स शिकणे आणि नेमून दिलेली कार्ये अंतिम मुदतीत पूर्ण झाली आहेत याची खात्री करणे हे असते.
- विक्री प्रतिनिधी: विक्री प्रतिनिधीच्या जॉब प्रोफाइलमध्ये वस्तू आणि सेवांची विक्री, ग्राहक संबंध, सध्याच्या ग्राहकांची नोंद ठेवणे आणि नवीन ग्राहक आणणे यांचा समावेश होतो.
- मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह: मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्हचे काम वस्तू आणि सेवांची पोहोच वाढवण्यासाठी योजना आखणे हे आहे ज्यामुळे विक्री वाढते. त्यांच्या नोकरीच्या भूमिकेत वरिष्ठांनी ठरवलेली कार्ये पार पाडणे, रेकॉर्ड राखणे आणि विपणन मोहिमांचे धोरण आणि अंमलबजावणी करण्यात मदत करणे समाविष्ट आहे.
- व्यवस्थापक: व्यवस्थापकाचे काम कंपनीचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी संघाच्या कामगिरीचे नेतृत्व करणे आणि त्यावर देखरेख करणे आहे. व्यवसाय संस्था प्रत्येक विभागासाठी विभागाच्या दैनंदिन कामकाजाची योजना, अंमलबजावणी आणि देखरेख करण्यासाठी, त्यांच्या कार्यक्षमतेला अनुकूल करण्यासाठी संघाला प्रोत्साहित करण्यासाठी आणि अंतिम मुदतीत लक्ष्ये पूर्ण करण्यासाठी व्यवस्थापक नियुक्त करते.
- सहाय्यक व्यवस्थापक: सहाय्यक व्यवस्थापकाचे काम म्हणजे विभागाच्या सुरळीत कामकाजात व्यवस्थापकास मदत करणे, काही व्यवस्थापकीय कार्ये करणे आणि व्यवस्थापकाच्या वतीने टीम सदस्यांवर देखरेख करणे.
- आर्थिक विश्लेषक: आर्थिक विश्लेषकाचे काम एखाद्या व्यक्तीच्या किंवा व्यवसायाच्या वतीने गुंतवणुकीच्या संधी शोधणे आणि त्याचे मूल्यांकन करणे आहे. ते बाँड्स, सिक्युरिटीज, म्युच्युअल फंड, बँक, स्टॉक्स इत्यादींमध्ये गुंतवणुकीचा सल्ला देतात.
- व्यवसाय विश्लेषक: व्यवसाय विश्लेषकाच्या कामात व्यवसायाच्या सद्य स्थितीचे विश्लेषण, अंदाज, समस्यांची रूपरेषा, उपाय शोधणे आणि नवीन प्रकल्पांसाठी बजेट नियोजन यांचा समावेश होतो. व्यवसाय विश्लेषक भागधारकाचा व्यवसाय सल्लागार म्हणून त्याला भविष्यातील प्रकल्पांची आखणी करण्यात मदत करतो.
प्रमुख रिक्रुटर्स- Business and Management Studies
जवळजवळ सर्व व्यावसायिक उपक्रम, ना-नफा संस्था आणि सरकारी संस्था विविध क्षमतांमध्ये व्यवसाय व्यवस्थापन पदवीधरांना नियुक्त करतात. अशा पदवीधरांना मोठ्या संख्येने नियुक्त करणाऱ्या काही क्षेत्रांमध्ये FMCG, IT, बँकिंग आणि फायनान्स, कन्सल्टन्सी आणि मॅन्युफॅक्चरिंग यांचा समावेश आहे.
नोकरी प्रोफाइल
- व्यवस्थापन प्रशिक्षणार्थी
- विक्री प्रतिनिधी
- व्यवस्थापक
- सहाय्यक व्यवस्थापक
- आर्थिक विश्लेषक
- व्यवसाय विश्लेषक
Related Posts
- How to Develop Communication Skills? | संभाषण कौशल्ये
- The Most Demanding Courses | सर्वात जास्त मागणी असलेले कोर्स
- Certificate in Business Management | बिझनेस मॅनेजमेंट प्रमाणपत्र
आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.
Top 10 Best Animals to Keep as Pets
Diploma in Marine Engineering | मरीन इंजिनिअरिंगमधील डिप्लोमा
A barking dog seldom bites | भुंकणारा कुत्रा क्वचितच चावतो
Diploma in Electronics and Communication | इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन डिप्लोमा
Education: Service to Humanity
