BTech in Fire and Safety Engineering | फायर अँड सेफ्टी

BTech in Fire and Safety Engineering | फायर अँड सेफ्टी इंजिनिअरिंगमध्ये बीटेक; पात्रता, प्रवेश परीक्षा, प्रवेश प्रक्रिया, नोकरीचे पद व भविष्यातील संधी.

बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी (बीटेक) इन फायर अँड सेफ्टी इंजिनिअरिंग हा 4 वर्षे कालावधी असलेला बॅचलर पदवी अभ्यासक्रम आहे; जो अग्निशामक आणि सुरक्षेवर आधारित अभियांत्रिकी अभ्यासक्रमाशी संबंधित आहे. BTech in Fire and Safety Engineering हा अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना आगीपासून सुरक्षिततेचे वातावरण निर्माण करण्याचे कौशल्य प्रदान करतो.

BTech in Fire and Safety Engineering अभ्यासक्रमासाठी पात्रता निकष म्हणजे उमेदवाराने मान्यताप्राप्त शिक्षण मंडळाची विज्ञान शाखेतील इयत्ता 12वी परीक्षा भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित यासारख्या विषयांसह उत्तीर्ण केलेली असावी. तसेच इयत्ता 12वी स्तरावर किमान 50% एकूण गुण मिळविलेले असावेत. (BTech in Fire and Safety Engineering)

देशातील जवळपास सर्व प्रमुख अभियांत्रिकी संस्था जेईई मेन आणि जेईई ॲडव्हान्स्ड सारख्या प्रवेश परीक्षांच्या आधारे विद्यार्थ्यांना BTech in Fire and Safety Engineering मध्ये प्रवेश देतात. प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर मुलाखतीची फेरीही घेतली जाते.

BTech in Fire and Safety Engineering पदवीधारक सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांमध्ये सेफ्टी ऑफिसर, असिस्टंट फायर ऑफिसर, सेफ्टी वॉर्डन, फायर अलार्म टेक्निशियन, एचएसई असिस्टंट, फायर सर्व्हेयर, सेफ्टी पर्यवेक्षक, एचएसई ऑफिसर, रिस्क मॅनेजमेंट कन्सल्टंट यांसारख्या पदांवर काम करण्यास सक्षम असतील, सेफ्टी ऑडिटर, फायर ऑफिसर, सेफ्टी चेकर इ.

त्यांना सहसा सरकारी बांधकाम कंपन्या, अग्निसुरक्षा प्रशिक्षण संस्था, वन विभाग, संरक्षण दल, रेल्वे, भारतीय विमानतळ प्राधिकरण, खाणी, पेट्रोकेमिकल कॉम्प्लेक्स, फायर ब्रिगेड इत्यादी क्षेत्रात रोजगार मिळतो. (BTech in Fire and Safety Engineering)

BTech in Fire and Safety Engineering च्या नवीन पदवीधरांसाठी अपेक्षित असलेले सरासरी प्लेसमेंट पॅकेज अंदाजे 3 ते 15 लाखाच्या दरम्यान असते. BTech in Fire and Safety Engineering कोर्स पूर्ण केल्यानंतर, विदयार्थी एमटेक सेफ्टी अँड फायर इंजिनीअरिंग, एमबीए किंवा पीजीडीएम, लॉ अभ्यासक्रम या सारखे उच्च शिक्षण घेऊ शकतात.

बीटेक फायर अँड सेफ्टी इंजिनिअरिंग विषयी थोडक्यात

• कोर्स: बीटेक इन सेफ्टी अँड फायर इंजिनिअरिंग
• पूर्ण फॉर्म: बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी इन सेफ्टी अँड फायर इंजिनिअरिंग
• स्तर: अंडरग्रेजुएट
• कालावधी: 4 वर्षे
• परीक्षा प्रकार: सेमिस्टर
• पात्रता: इयत्ता 12वी भौतिकशास्त्र, गणित विषय व किमान 50% गुणांसह उत्तीर्ण.
• प्रवेश प्रक्रिया: गुणवत्ता, प्रवेश परीक्षा व त्यानंतर मुलाखत
• शुल्क: सरासरी वार्षिक शुल्क रुपये 1 ते 8 लाख
• नोकरीचे पद: सेफ्टी ऑफिसर, असिस्टंट फायर ऑफिसर, सेफ्टी वॉर्डन, फायर अलार्म टेक्निशियन, एचएसई असिस्टंट, फायर सर्व्हेयर, सेफ्टी सुपरवायझर, एचएसई ऑफिसर, रिस्क मॅनेजमेंट कन्सल्टंट, सेफ्टी ऑडिटर, फायर ऑफिसर, सेफ्टी चेकर, फायर प्रोटेक्शन टेक्निशियन, सेफ्टी इन्स्ट्रक्टर, स्टेशन फायर अधिकारी इ.
• प्रमुख रिकु्रटर्स: ओरॅकल, विप्रो, व्हेरिझॉन, टीसीएस, लार्सन अँड टुब्रो, स्नॅपडील, सिग्मा, आयबीएम, पेट्रोफॅक, रिलायन्स, सॅमसंग, मायक्रोसॉफ्ट, इन्फोसिस, अर्न्स्ट अँड यंग इ.
• नोकरीचे क्षेत्र: कंपन्या महाविद्यालये आणि विद्यापीठे, पेट्रोलियम रिफायनरीज, कापड कंपन्या, खत कंपन्या, उत्पादन कंपन्या, केमिकल कंपन्या, बॉटलिंग प्लांट हाताळणे इ. (BTech in Fire and Safety Engineering)
• वेतन: सरासरी वार्षिक वेतन रुपये 3 ते 15 लाख

पात्रता निकष

• बीटेक सुरक्षा आणि अग्निशामक अभियांत्रिकी इच्छुकांसाठी पात्रता निकष खालीलप्रमाणे आहेत. परंतू, उमेदवारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की पात्रता निकष प्रत्येक संस्थेनुसार भिन्न असतील.
• BTech in Fire and Safety Engineering .या अभ्यासक्रमासाठी पात्रता निकष म्हणजे उमेदवाराने मान्यताप्राप्त शिक्षण मंडळाची विज्ञान शाखेतील इयत्ता 12वी परीक्षा भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित यासारख्या विषयांसह उत्तीर्ण केलेली असावी. (BTech in Fire and Safety Engineering)
• उमेदवारांनी इयत्ता 12वी स्तरावर किमान 50% एकूण गुण मिळविलेले असावेत.

प्रवेश परीक्षा

बीटेक सेफ्टी अँड फायर इंजिनिअरिंग कोर्समध्ये प्रवेश घेण्यासाठी राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय प्रवेश परीक्षा खालीलप्रमाणे आहेत.

• जेईई मेन
• जेईई ॲडव्हान्स्ड

प्रवेश प्रक्रिया

देशातील सर्वात लोकप्रिय अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षा जेईई मेन आणि जेईई ॲडव्हान्स्ड आहेत, ज्या प्रामुख्याने सार्वजनिक विद्यापीठांमध्ये प्रवेशासाठी अनिवार्य आहेत. खाजगी संस्था देखील त्यांच्या स्वतःच्या परीक्षा घेतात किंवा राष्ट्रीय तसेच राज्यस्तरीय प्रवेश परीक्षांवर अवलंबून असतात. (BTech in Fire and Safety Engineering)

अभ्यासक्रम

बहुतांश अभियांत्रिकी महाविद्यालयांमध्ये बीटेक सेफ्टी आणि फायर इंजिनिअरिंगसाठी शिकवले जाणारे विषय जवळपास सारखेच असतात. संपूर्ण बीटेक सेफ्टी अँड फायर इंजिनिअरिंगचा अभ्यासक्रम खालीलप्रमाणे आहे.

सेमिस्टर: I

• भौतिकशास्त्र I
• गणित I
• डिझाइन
• इंग्रजी संप्रेषण
• अभियांत्रिकी ग्राफिक्स
• मूलभूत इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स
• संगणक प्रोग्रामिंग

सेमिस्टर: II

• भौतिकशास्त्र II
• रसायनशास्त्र
• गणित II
• पर्यावरण अभ्यास
• अभियांत्रिकी यांत्रिकी
• कार्यशाळा तंत्रज्ञान

III: सेमिस्टर

• गणित III
• रासायनिक अभियांत्रिकी
• फ्लुइड मेकॅनिक्स आणि फ्लुइड फ्लो मशीन्स
• मशीन ड्रॉइंगचे घटक
• सुरक्षिततेची तत्त्वे
• व्यवस्थापन
• प्रथमोपचार आणि आपत्कालीन प्रक्रिया

IV: सेमिस्टर

• संख्यात्मक पद्धती
• रासायनिक अभियांत्रिकी II
• सामग्रीची ताकद
• फायर इंजिनिअरिंग I
• इलेक्ट्रिकल सिस्टीममधील इलेक्ट्रिकल तंत्रज्ञान आणि सुरक्षा
• संप्रेषण कार्यशाळा

सेमिस्टर: V

• रासायनिक अभियांत्रिकी III (प्रक्रिया तंत्रज्ञान)
• अभियांत्रिकी डिझाइनची तत्त्वे
• अग्निशामक अभियांत्रिकी II (उपकरणे)
• व्यावसायिक आरोग्य आणि स्वच्छता व्यवस्थापन
• बांधकाम मध्ये सुरक्षितता

सेमिस्टर: VI

• सुरक्षितता, आरोग्य आणि पर्यावरणाचे कायदेशीर पैलू
• रासायनिक प्रक्रिया सुरक्षा
• प्रक्रिया इन्स्ट्रुमेंटेशन आणि नियंत्रण अभियांत्रिकी
• अग्निशामक अभियांत्रिकी III
• पर्यावरण अभियांत्रिकी आणि व्यवस्थापन

VII: सेमिस्टर

• धोका ओळख आणि HAZOP
• रेल्वे आणि रस्ते वाहतुकीत सुरक्षितता
• अभियांत्रिकी उद्योगात सुरक्षितता
• फायर इंजिनिअरिंग IV
• कार्यक्रम निवडक IV

VIII: सेमिस्टर

• मानवी घटक अभियांत्रिकी
• प्रगत सुरक्षा अभियांत्रिकी आणि व्यवस्थापन
• इन्शुरन्स क्लेम सेटलमेंट

प्रमुख महाविद्यालये

• कोचीन विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विद्यापीठ, कोची
• यूपीईएस, डेहराडून
• TIST, एर्नाकुलम
• एमआरके इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनीअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, हरियाणा
• गंगा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट, झज्जर, हरियाणा
• सर्वोदय कॉलेज ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट, उत्तर प्रदेश
• शिवकुमार सिंग इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड सायन्स, इंदूर
• ओपीजेएस विद्यापीठ, चुरू, राजस्थान
• राष्ट्रीय अग्निशमन सेवा महाविद्यालय, नागपूर
• स्वामी विवेकानंद विद्यापीठ, कोलकाता

नोकरीच्या संधी व पद

अग्निशमन आणि सुरक्षा व्यावसायिकांना त्यांच्यासमोर सरकारी आणि खाजगी नोकरीच्या दोन्ही संधी उपलब्ध आहेत. काही प्रमुख क्षेत्र खालील प्रमाणे आहेत.

• सरकारी अग्निशमन विभाग
• तेल कंपन्या
• रिफायनरीज
• रासायनिक वनस्पती
• उद्योग
• विद्युत मंडळे
• अग्निसुरक्षा प्रशिक्षण संस्था
• बांधकाम कंपन्या
• सशस्त्र दल
• सरकारी विभाग
• महानगरपालिका
• ऊर्जा कंपन्या
• सुरक्षा सल्लागार

वर नमूद केलेल्या कामाच्या सेटअपमध्ये, अग्निशमन आणि सुरक्षा व्यावसायिक पुढील भूमिका पार पाडू शकतात.

• अग्निशमन आणि सुरक्षा अधिकारी
• सुरक्षा पर्यवेक्षक
• अग्निशमन आणि सुरक्षा सल्लागार
• जोखीम मूल्यांकनकर्ता
• अग्निशमन आणि सुरक्षा अभियंता
• नियोजन आणि डिझाइन विशेषज्ञ
• सुरक्षा प्रशिक्षक

नोकरीचे पद व सरासरी वेतन

• अग्निशामक अभियंता: अग्निशमन अभियंते अग्नि शोध उपकरणे, अलार्म प्रणाली आणि अग्निशामक उपकरणे आणि प्रणालींची रचना करतात. ते आग, वारा आणि पाण्यामुळे होणारा विनाश रोखण्यासाठी योजना विकसित करतात. वार्षिक सरासरी वेतन रुपये 3 ते 4 लाख.
• अग्निशमन आणि सुरक्षा सल्लागार: अग्निशमन आणि सुरक्षा सल्लागार तपास करण्यासाठी आणि कामाची ठिकाणे आगीच्या धोक्यांपासून सुरक्षित आहेत आणि अग्निशमन संहितेनुसार आहेत याची खात्री करण्यासाठी जबाबदार आहेत. वार्षिक सरासरी वेतन रुपये 3 ते 4 लाख.
• अग्नि संरक्षण अभियंता: अग्नि संरक्षण अभियंता अग्निसुरक्षा प्रकल्पांच्या तपासणी किंवा विकासामध्ये इतर व्यावसायिक आणि वैज्ञानिक कार्य करणा-या संस्थांना सल्ला देण्यासाठी, त्यांचे व्यवस्थापन, पर्यवेक्षण किंवा कामगिरी करण्यासाठी जबाबदार असतात. वार्षिक सरासरी वेतन रुपये 3 ते 4 लाख.
• फायर सेफ्टी ऑफिसर: कंपनी किंवा इतर सुविधेसाठी, अग्निसुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी आणि राखण्यासाठी अग्नि सुरक्षा अधिकारी जबाबदार असतो. वार्षिक सरासरी वेतन रुपये 2 ते 3 लाख.
• जोखीम व्यवस्थापन सल्लागार: जोखीम व्यवस्थापन सल्लागार कंपनीच्या प्रमुख नेतृत्वास फर्मच्या ऑपरेशन्समध्ये निहित जोखीम ओळखण्यास, त्याचे मूल्यांकन आणि निरीक्षण करण्यात मदत करतो. हे जोखीम ऑपरेशनल, आर्थिक आणि तांत्रिक किंवा अनुपालन संबंधित असू शकतात. वार्षिक सरासरी वेतन रुपये 7 ते 7.5 लाख.

अग्निशमन आणि सुरक्षा व्यावसायिकांचा पगार अनेक घटकांवर अवलंबून असतो जसे की, उमेदवाराने अभ्यासक्रम पूर्ण केलेली संस्था, उमेदवाराचे स्पेशलायझेशन, उमेदवाराने निवडलेले डोमेन, नोकरीचे ठिकाण व कामाचा अनुभव. (BTech in Fire and Safety Engineering)

भविष्यातील व्याप्ती

बीटेक सेफ्टी अँड फायर इंजिनिअरिंग पदवीधारक हा अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर नोकरी करण्यास प्राधान्य देऊ शकतात; किंवा उच्च शिक्षणाचा पर्याय निवडू शकतात. बीटेक इंजिनीअरिंग पदवी पूर्ण केल्यानंतर शिक्षणाचे सर्वात लोकप्रिय पर्याय खालीलप्रमाणे आहेत.

1. एमटेक
2. एमबीए
3. स्पर्धा परीक्षा

Related Posts

• The Most Demanding Courses | सर्वात जास्त मागणी असलेले कोर्स
• The Most Popular Courses In India | भारतातील लोकप्रिय कोर्सेस
• Diploma in Civil Engineering | सिव्हिल इंजिनिअरिंग मध्ये डिप्लोमा

आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.

[pt_view id=”55cff900qc”]