Know the Significance of Karwa Chauth | करवा चौथचे महत्व, खास वैशिष्टये, पूजा साहित्य, विधी, पूजा पद्धती व भारतातील करवा चौथ उत्सव.
भारतात वर्षभर साजरे केले जाणारे विविध सण व पाळल्या जाणा-या विविध परंपरा आणि विधींपैकी करवा चौथ हा सर्वात महत्वाचा सण आहे. करवा चौथ हा एक आदरणीय प्रसंग आहे जो विशेषत: भारताच्या उत्तर भागात मोठ्या भक्तीने साजरा केला जातो. विवाहित महिलांसाठी हा सण अत्यंत महत्वाचा मानला जातो. करवा चौथ हा विवाह, प्रेम आणि पती-पत्नीच्या अतूट बंधनाचा उत्सव आहे. अशा या महत्वाच्या सणा विषयी Know the Significance of Karwa Chauth बाबत सविस्तर माहिती जाणून घ्या.
Table of Contents
करवा चौथचे महत्व
करवा चौथ हा पती-पत्नीमधील प्रेम आणि बंधनाचा उत्सव आहे. पौर्णिमांत हिंदू दिनदर्शिकेनुसार दरवर्षी चतुर्थी तिथी किंवा कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चौथ्या दिवशी येते. अमंता दिनदर्शिकेनुसार, दक्षिण भारतात, करवा चौथ हा अश्विन महिन्यात साजरा केला जातो. तथापि, तुम्हाला हे माहित असले पाहिजे की वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये फक्त महिन्याच्या नावात फरक आहे, परंतु करवा चौथ एकाच दिवशी साजरा केला जातो.
या एकदिवसीय सणात विवाहित स्त्रिया आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि संरक्षणासाठी दिवसभर कडक उपवास करतात. असे मानले जाते की या प्रसंगी विवाहित स्त्रिया त्यांच्या पतीचे जीवन आनंदी व्हावे यासाठी त्या उपवास करतात. (Know the Significance of Karwa Chauth)
हिंदूंचा असा विश्वास आहे की जर विवाहित महिलांनी करवा चौथला उपवास केला, ज्याला काही ठिकाणी ‘करक चतुर्थी’ देखील म्हटले जाते, तर ते त्यांच्या पतीचे आयुष्य वाढवण्यास आणि त्यांच्या जीवनात आनंद आणण्यास मदत करते. शिवाय, अविवाहित मुली चांगल्या पतीसाठी प्रार्थना करण्यासाठी करवा चौथ उपवास करतात. हिंदीमध्ये ‘करवा’ किंवा ‘करक’ म्हणजे ‘भांडे’ आणि ‘चौथ’ म्हणजे ‘चौथा दिवस’. चंद्राला जल अर्पण करण्यासाठी मातीच्या भांड्याचा वापर केला जातो.
करवा चौथच्या दिवशी महिलांनी या प्रसंगाशी संबंधित पौराणिक कथा ऐकण्यात दिवस घालवला. व्रत पाळणाऱ्या महिला चंद्र दिसण्याची वाट पाहत असतात. चंद्र दिसला की त्याची पूजा करतात आणि मग ते आपल्या पतीच्या हातातून अन्नाचा पहिला घास घेतात. म्हणूनच, हा एक रोमँटिक प्रसंग देखील बनतो जो पती-पत्नीमधील प्रेम आणि शाश्वत बंधनाचे प्रतीक आहे.
जर तुम्हाला करवा चौथ किंवा त्याच्या पद्धतीबद्दल अधिक जाणून घ्यायचे असेल किंवा तुम्हाला ज्योतिषाशी संबंधित प्रश्न असतील तर मार्गदर्शनासाठी ज्योतिषी यांचा सल्ला घ्या. (Know the Significance of Karwa Chauth)
करवा चौथ या वर्षी खास का आहे?
या वर्षी करवा चौथ हा एक शुभ योग बनत असल्याने अनोखा असणार आहे. हिंदू कॅलेंडरनुसार करवा चौथ 2022 चा चंद्र रोहिणी नक्षत्रात उगवेल. पाच वर्षांनंतर हा करवा चौथ खास बनवत आहे. पौराणिक मान्यतेनुसार या नक्षत्रात करवा चौथचे व्रत ठेवणे शुभ असते. असे मानले जाते की या नक्षत्रात चंद्राचे दर्शन करुन त्याची उपासना केल्यास इच्छित फळ मिळते आणि प्रत्येक इच्छा पूर्ण होते.
याशिवाय करवा चौथ या वर्षी रविवारी पाळण्यात येणार आहे. रविवार हा सूर्य देव किंवा भगवान सूर्याला समर्पित आहे. म्हणजे व्रत करणाऱ्या महिलांनाही सूर्यदेवाची कृपा मिळेल. (Know the Significance of Karwa Chauth)
करवा चौथ पूजेसाठी आवश्यक गोष्टी
आपल्याला खालील सामग्रीची आवश्यकता आहे, जे खालीलप्रमाणे आहेत.
| गंगाजल दीपक चंदन अगरबत्ती दही | फुले कच्चे दुध अक्षता तूप साखर | मध हळद तांदूळ मिठाई हलवा | बांगड्या मेहेंदी कंगवा बिंदी दक्षिणा | सिंदूर चिकणमाती लाकडी पाट आठ पुरी चाळणी |
करवा चौथ विधी
- करवा चौथसाठी जो उपवास केला जातो तो खरोखरच कठीण असतो कारण उपवासाच्या वेळी कोणी अन्न किंवा पाणी पिऊ शकत नाही. हे कडक व्रत विवाहित स्त्रिया आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कल्याणासाठी सूर्योदयापासून चंद्रोदयापर्यंत पाळतात.
- वर नमूद केल्याप्रमाणे, करवा किंवा करक म्हणजे मातीचे भांडे ज्याद्वारे चंद्राला ‘अर्घा’ म्हणून ओळखले जाणारे पाणी अर्पण केले जाते. करवा चौथ पूजेसाठी करवा खूप महत्वाचा मानला जातो. कुटुंबातील कोणत्याही पात्र स्त्रीला किंवा ब्राह्मणांना पूजेनंतर ‘दान’ म्हणून ते दिले जाते. (Know the Significance of Karwa Chauth)
- या दिवसाच्या संध्याकाळी, चंद्रोदयाच्या एक तास आधी, विवाहित स्त्रिया भगवान शिव आणि त्यांच्या संपूर्ण कुटुंबाची, म्हणजे देवी पार्वती, भगवान गणेश आणि भगवान कार्तिकेय यांची पूजा करतात. पूजा करताना व्रत ठेवलेल्या व्यक्तीने पूर्वेकडे तोंड करुन ठेवावे. उपवास करणा-या महिला चंद्राचे दर्शन घेतल्यानंतरच उपवास सोडू शकतात. दिवा लावलेल्या चाळणीतून स्त्रिया आपल्या पतीला पाहताच, त्यांचे पती त्यांना पाणी पाजून उपवास सोडतात.
- करवा चौथ विधीचा एक आवश्यक भाग म्हणजे ‘सर्गी’. ‘सर्गी’ ही एक थाळी आहे ज्यामध्ये विविध पारंपारिक गोड आणि चवदार पदार्थ असतात. सरगीमध्ये खीर, सुका मेवा, शेवया, मठरी, फळे, नारळ इत्यादींचा समावेश असतो. स्त्रिया पहाटे आंघोळ केल्यानंतर सरगीचे सेवन करतात. हे खाल्ल्यानंतर महिला दिवसभर अन्न किंवा पाणी घेत नाहीत. असे मानले जाते की हे एक निरोगी जेवण आहे जे त्यांना संपूर्ण दिवस अन्न किंवा पाण्याशिवाय राहण्यास सक्षम करते. करवा चौथच्या दिवशी सासू आपल्या सुनेला सर्गी तयार करुन देतात. (Know the Significance of Karwa Chauth)
करवा चौथ पूजा पद्धती
Karwa Chauth चा उपवास आणि उपासना करताना तुम्ही योग्य पद्धतीचा अवलंब केला पाहिजे. पूजेची पद्धत खाली दिली आहे.
- करवा चौथ असेल त्या दिवशी सकाळी लवकर आंघोळ करावी, स्वच्छ कपडे परिधान करावेत.
- सूर्योदयापूर्वी पूजेचे ठिकाण स्वच्छ करावे. यानंतर सासूने दिलेली सर्गी सेवन करावी. त्यानंतर महिलांनी संकल्प घेऊन करवा चौथ व्रत सुरु करावे. “मम सुख सौभाग्य पुत्रा पुत्रादि सुस्थिरा श्री प्राप्त करक चतुर्थी व्रतम् करिष्येते” या मंत्राचा जप करुन व्रताची सुरुवात करा.(Know the Significance of Karwa Chauth)
- सूर्योदयानंतर, स्त्रिया निर्जला व्रत पाळतात, म्हणजेच पाण्याचा एक थेंबही न घेता उपवास करतात.
- ज्या ठिकाणी तुम्ही पूजा कराल त्या भिंतीवर गेरु लावा. नंतर तांदूळ बारीक करुन एक द्रवरुप तांदूळ द्रावण करव्यावर काढा. हा विधी करवा धारण म्हणून ओळखला जातो.
- पिवळ्या मातीपासून देवी गौरी बनवा आणि देवी गौरी किंवा पार्वतीच्या मूर्तीच्या मांडीवर गणपती बसवा. सर्व मूर्ती चौरंग किंवा लाकडी पीटावर ठेवा. नंतर देवी पार्वतीला चुंरी इत्यादी सर्व अलंकारांनी सजवा, जे विवाहित स्त्री परिधान करते.
- दिवे, अगरबत्ती, चंदन, सिंदूर आणि पूजेसाठी लागणारे इतर साहित्य ताटात ठेवा.
- भगवान शिव, देवी पार्वती आणि भगवान गणेश यांची पूजा करा. तसेच करव्यात पाणी भरावे, रोळीने करव्यावर स्वस्तिक काढावे व त्याची पूजा करावी. (Know the Significance of Karwa Chauth)
- पूजेनंतर करवा ब्राह्मण किंवा काही पात्र स्त्रीला दान म्हणून द्यावा. करवा पाण्याने भरुन त्यात नाणी टाकावीत.
- विवाहित स्त्रियांनी व्रत काळजीपूर्वक पाळावे आणि करवा चौथ व्रत कथा ऐकावी.
- जेव्हा चंद्र उगवतो तेव्हा स्त्रियांनी चंद्राची पूजा करावी. चाळणीच्या साहाय्याने चंद्राचे दर्शन करुन अर्घ्य द्यावे. यानंतर, तिने त्याच चाळणीतून आपल्या पतीकडे पहावे आणि त्याच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करावी.
- स्त्रीने चंद्र पाहिल्यानंतर, ती तिचा उपवास सोडू शकते. (Know the Significance of Karwa Chauth)
- सासरचे आणि नवऱ्याचे आशीर्वाद घेण्याचे लक्षात ठेवा.
भारतातील करवा चौथ उत्सव
करवा चौथ हा सण संपूर्ण भारतात हिंदू मोठ्या उत्साहाने आणि आनंदाने साजरा करतात. तथापि, हा सण पंजाब, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, राजस्थान, गुजरात इत्यादी राज्यांमध्ये सर्वाधिक लोकप्रिय आहे. करवा चौथ उपवास त्या ठिकाणच्या प्रचलित समजुतीनुसार वेगवेगळ्या ठिकाणी ठेवला जातो. श्रद्धांमध्ये काही फरक असला तरी, थोडक्यात, हे व्रत स्त्रिया पतीच्या संरक्षणासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी ठेवतात. (Know the Significance of Karwa Chauth)
करवा चौथ विशेषतः विवाहित महिला मोठ्या आनंदाने साजरा करतात. विवाहित स्त्रिया या प्रसंगासाठी खास वेषभूषा करतात, ज्याला सोळा शृंगार म्हणतात. त्या नवविवाहित नववधूंची वेषभूषा करतात आणि वधूच्या दागिन्यांनी स्वतःला सजवतात. स्त्रिया हाताला मेहेंदी लावतात, सिंदूर, मंगळसूत्र, बांगड्या, पायल, नाकातील अंगठी, कानातले, कमरबंद, बिंदी, अंगठी, गजरा इ. घालतात. (Know the Significance of Karwa Chauth)
- Janmashtami and Dahi Handi | कृष्ण जन्माष्टमी व दहीहंडी
- How to Celebrate the Festival of Bail Pola? | बैल पोळा सण
- The Religious Significance of Diwali | दिवाळीचे धार्मिक महत्त्व
- Nag Panchami Festival 2022 the Best Information | नाग पंचमी
आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.
Hydrated Drinks for Summer | उन्हाळ्यासाठी हायड्रेटेड पेये
Achat khane masnat jane | अचाट खाणे मसनात जाणे
IT and Computer Science Courses | आयटी आणि कंप्यूटर सायन्स कोर्सेस
B.A. in Hotel Management | हॉटेल व्यवस्थापन मधील बी.ए.
Uchalali jibh lavali talayala | उचलली जीभ लावली टाळ्याला
