When and how to eat dates? | खजूर कधी आणि कसे खावेत?

When and how to eat dates? | खजूर कधी खावेत, किती खावेत, कसे खावेत, कोणासोबत खावेत आणि कोणती काळजी घ्यावी हे जाणून घ्या.

खजूर म्हणजेच Dates हे नैसर्गिक गोडवा असलेले पौष्टिक सुकामेवा फळ आहे. खजुरामध्ये नैसर्गिक साखर, कार्बोहायड्रेट आणि काही प्रमाणात फायबर व खनिजे असतात. त्यामुळे योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास खजूर रोजच्या आहारात चांगला पर्याय ठरू शकतो. मात्र, खजूर गोड आणि ऊर्जा-घन पदार्थ असल्यामुळे किती आणि कधी खाल्ले जातात, यालाही महत्त्व आहे. (When and how to eat dates?)

1. खजूर कधी खावेत?

1. सकाळी खजूर खाणे

सकाळी नाश्त्याच्या वेळी किंवा नाश्त्यासोबत 2–3 खजूर खाऊ शकता. सकाळी खजूर खाल्ल्याने आहारात नैसर्गिक गोडवा आणि ऊर्जा मिळते. खजूर एकट्याने खाण्याऐवजी दूध, दही, ओट्स किंवा काही कडधान्ये/नट्स यांच्यासोबत घेणे हा संतुलित पर्याय ठरू शकतो. (When and how to eat dates?)

2. व्यायामापूर्वी

व्यायाम किंवा शारीरिक मेहनत करण्यापूर्वी काही लोक खजूर घेतात. त्यातील कार्बोहायड्रेट शरीराला उपलब्ध ऊर्जा देण्यास मदत करू शकतात. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीची गरज वेगळी असल्याने प्रमाण आपल्या आहारानुसार ठरवावे. (When and how to eat dates?)

3. व्यायामानंतर

व्यायामानंतर खजूर दही, दूध किंवा नट्ससोबत खाल्ल्यास कार्बोहायड्रेटसोबत प्रथिने आणि इतर पोषक घटकांचा समावेश करता येतो.

4. संध्याकाळचा स्नॅक म्हणून

चहा-बिस्किटांऐवजी 2–3 खजूर आणि थोडे बदाम किंवा अक्रोड हा पर्याय वापरता येतो. मात्र खजूर स्वतः गोड असल्यामुळे त्यासोबत अतिरिक्त साखर किंवा गोड पदार्थ घेणे टाळणे चांगले. (When and how to eat dates?)

2. खजूर कसे खावेत?

1. थेट खाऊ शकता

खजूर स्वच्छ धुऊन, त्यातील बी काढून थेट खाता येतो. पॅकेटवरील स्वच्छता आणि साठवणुकीच्या सूचना पाळणे महत्त्वाचे आहे.

2. दूधासोबत

खजूर आणि दूध यांचा वापर अनेक घरांमध्ये केला जातो. खजूर बारीक चिरून कोमट दुधात घालू शकता. मात्र अतिरिक्त साखर घालण्याची गरज नसते.

3. दही किंवा ओट्ससोबत

चिरलेले खजूर साध्या दह्यात किंवा ओट्समध्ये घातल्यास नैसर्गिक गोडवा मिळतो. यामुळे वेगळ्या साखरेची गरज कमी होऊ शकते.

4. नट्ससोबत

खजूर आणि बदाम, अक्रोड यांचे संयोजन स्नॅक म्हणून घेता येते. खजुरातील कार्बोहायड्रेटसोबत नट्समधून चरबी आणि प्रथिने मिळतात.

5. भिजवून खाणे

काही जण खजूर रात्री पाण्यात भिजवून सकाळी खातात. अशी पद्धत वापरली तरी खजूर अधिक पौष्टिक होतो किंवा त्याचे विशिष्ट आरोग्य फायदे निश्चितपणे वाढतात, असे म्हणण्यासाठी पुरेसे पुरावे नाहीत. त्यामुळे भिजवणे हे आवश्यक नाही, तर वैयक्तिक आवडीनुसार करता येते.

3. दिवसाला किती खजूर खावेत?

खजुराचे आकारमान आणि व्यक्तीची आहाराची गरज यानुसार प्रमाण बदलते. साधारणपणे 2–3 खजूर एका वेळी घेणे हा व्यवहार्य स्नॅक पर्याय असू शकतो. काही आरोग्य संस्थांच्या आहार मार्गदर्शकांमध्ये 2–3 खजूर हे एका छोट्या स्नॅक/कार्बोहायड्रेटच्या प्रमाणाच्या उदाहरणात दिलेले आहेत.

तसेच, 30 ग्रॅम सुकामेवा हा सामान्यतः एका फळाच्या portion च्या मार्गदर्शनात धरला जातो; त्यामुळे खजूर खाताना एकूण प्रमाणाचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे.

4. मधुमेह असणाऱ्यांनी खजूर कसे खावेत?

खजुरामध्ये नैसर्गिक साखर आणि कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण तुलनेने जास्त असते. उदाहरणार्थ, एका 10 ग्रॅम खजुरात सुमारे 7 ग्रॅम कार्बोहायड्रेट असल्याचे एका NHS आहार मार्गदर्शकात नमूद केले आहे.

म्हणून मधुमेह असणाऱ्यांनी खजूर पूर्णपणे बंद करणे आवश्यक आहे असे सरसकट म्हणता येत नाही; मात्र प्रमाण, एकूण कार्बोहायड्रेट आणि रक्तातील साखरेवर होणारा परिणाम लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. काही मार्गदर्शकांमध्ये सुकामेवा लहान प्रमाणात घेण्याचा सल्ला दिला जातो. (When and how to eat dates?)

5. खजूर खाताना कोणती काळजी घ्यावी?

खजूर गोड असल्यामुळे अतिप्रमाणात खाणे टाळा.
खजूर खाल्ल्यानंतर दात स्वच्छ ठेवण्याकडे लक्ष द्या. सुकामेवा जेवणाच्या वेळी घेणे दातांच्या दृष्टीने स्नॅक म्हणून वारंवार खाण्यापेक्षा चांगले ठरू शकते.
मधुमेह, वजन नियंत्रण किंवा विशेष आहाराचे नियोजन असल्यास प्रमाण वैयक्तिक गरजेनुसार ठरवा. (When and how to eat dates?)
बाजारातील चॉकलेट, साखर किंवा सिरप लावलेले खजूर घेताना लेबल तपासा.
लहान मुलांना खजूर देताना बी काढून आणि योग्य आकारात देणे आवश्यक आहे.

निष्कर्ष

खजूर हा आहारात समाविष्ट करता येणारा स्वादिष्ट आणि नैसर्गिक गोड पदार्थ आहे. सकाळी नाश्त्यासोबत, व्यायामाच्या आसपास किंवा संध्याकाळच्या छोट्या स्नॅकच्या स्वरूपात 2–3 खजूर घेणे अनेकांसाठी सोयीचे ठरू शकते. दूध, दही, ओट्स किंवा नट्ससोबत खजूर खाल्ल्यास स्नॅक अधिक संतुलित करता येतो. मात्र, खजूर गोड आणि कार्बोहायड्रेटयुक्त असल्यामुळे प्रमाण महत्त्वाचे आहे.

म्हणूनच, “खजूर किती खायचे?” याइतकेच “खजूर कधी आणि कशासोबत खायचे?” हेही महत्त्वाचे आहे. आपल्या आरोग्याच्या स्थितीनुसार आणि एकूण आहारानुसार योग्य प्रमाण ठरवणे हा सर्वात चांगला मार्ग आहे. (When and how to eat dates?)

टीप: हा सामान्य आहारविषयक माहितीचा लेख आहे; मधुमेह किंवा इतर वैद्यकीय स्थिती असल्यास वैयक्तिक आहारासाठी डॉक्टर/डायटिशियनचा सल्ला घ्यावा.

आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.