Skip to content
Marathi Bana » Posts » Factors affecting kids’ growth |मुलांच्या वाढीवर परिणामकारक घटक

Factors affecting kids’ growth |मुलांच्या वाढीवर परिणामकारक घटक

Factors affecting kids’ growth

Factors affecting kids’ growth | मुलांच्या वाढीवर परिणाम करणारे; अनुवांशिक डीएनए, पोषण, हार्मोन्स आणि वैद्यकीय परिस्थितींसह इतर अनेक घटक जाणून घ्या…

एखाद्या व्यक्तीच्या उंचीवर प्रभाव टाकणारा मुख्य घटक म्हणजे; त्या व्यक्तीचा अनुवांशिक डीएनए. तथापि, पोषण, हार्मोन्स आणि वैद्यकीय परिस्थितींसह; इतर अनेक घटक विकासादरम्यान उंचीवर प्रभाव टाकू शकतात. (Factors affecting kids’ growth)

शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की; डीएनए एखाद्या व्यक्तीच्या उंचीच्या बाबतीत सुमारे 80% जबाबदार आहे. याचा अर्थ, उंच व्यक्तींची मुलं उंच वाढतात; व कमी उंची असणा-या व्यक्तींची मुले देखील त्यांच्याप्रमाणेच असतात.  

मुलं साधारणपणे 18 वर्षांचे होईपर्यंत वाढतात; त्यापूर्वी, पर्यावरणीय घटकांची श्रेणी ते किती उंच होतात यावर परिणाम करु शकतात. हा लेख एखाद्या व्यक्तीच्या उंचीवर प्रभाव टाकणारे घटक; विकासादरम्यान उंची वाढवण्याचे काही मार्ग; आणि प्रौढ व्यक्ती त्यांची उंची वाढवू शकतात की नाही याबद्दल चर्चा केली आहे.

विकासादरम्यान उंची कशी वाढवायची

Children
Photo by Guduru Ajay bhargav on Pexels.com

लोक त्यांच्या उंचीवर परिणाम करणारे बहुतेक घटक; नियंत्रित करु शकत नाहीत. कारण हे घटक डीएनए ठरवतात; आणि ते बदलू शकत नाहीत.

तथापि, असे काही घटक आहेत जे बालपण आणि तारुण्य यांचे दरम्यान; वाढ वाढवू किंवा कमी करु शकतात. वाढणारी मुले आणि किशोरवयीन मुले त्यांची उंची वाढवण्यासाठी; काही पावले उचलू शकतात; या घटकांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

चांगले पोषण सुनिश्चित करणे

Factors affecting kids' growth
Photo by Alex Green on Pexels.com

वाढीमध्ये पोषण खूप महत्त्वाची भूमिका बजावते; चांगले पोषण नसलेली मुले; पुरेसे पोषण असलेल्या मुलांइतकी उंच असू शकत नाहीत. पोषणतज्ञ शिफारस करतात की; मुले आणि तरुणांनी भरपूर फळे आणि भाज्यांसह वैविध्यपूर्ण; संतुलित आहार घ्यावा. हे सुनिश्चित करेल की; त्यांना सर्व जीवनसत्त्वे आणि खनिजे त्यांना भरभराटीसाठी आवश्यक आहेत.

हाडांच्या आरोग्यासाठी आणि वाढीसाठी; प्रथिने आणि कॅल्शियम विशेषतः महत्वाचे आहेत. काही प्रथिनेयुक्त पदार्थांमध्ये मांस, मासे, अंडी, शेंगा, ड्राय फूड, पालक, शतावरी; आणि प्रथिनयुक्त हिरव्या पालेभाज्या यांचा समावेश होतो.

काही कॅल्शियम समृध्द अन्नांमध्ये; दही, दूध, चीज, ब्रोकोली, सोयाबीन, संत्री, सार्डिन, सॅल्मन यांचा समावेश होतो. गर्भधारणेदरम्यान चांगले पोषण सुनिश्चित करणे देखील हाडांच्या आरोग्यासाठी; आणि गर्भाच्या वाढीसाठी महत्वाचे आहे.

वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (WHO) शिफारस करते की; ज्या स्त्रिया  गर्भवती आहेत त्यांनी विविध प्रकारचे पदार्थ खावेत; जसे की फळे आणि हिरव्या पालेभाज्या, पाश्चराइज्ड डेअरी उत्पादने, बीन्स, काजू,  मांस व मासे यांचा समावेश होतो.

नियमित व्यायाम करणे

Factors affecting kids' growth
Photo by Yan Krukov on Pexels.com

योग्य शारीरिक विकासासाठी; नियमित व्यायाम करणे महत्वाचे आहे. कारण ते हाडे आणि स्नायूंच्या ऊतींच्या आरोग्यास; समर्थन देते. जसे की, बाहेर खेळणे हाडे निरोगी, घन आणि मजबूत बनवू शकतात. त्यामुळे वाढती मुले आणि गरोदर असलेल्या स्त्रियांसह; प्रत्येकासाठी व्यायाम फायदेशीर आहे.

पुरेशी झोप घेणे (Factors affecting kids’ growth)

Factors affecting kids' growth
Photo by Snapwire on Pexels.com

झोपेमुळे किशोरवयीन मुलांमध्ये; वाढ आणि विकास होतो. गाढ झोपेच्या वेळी; शरीर वाढीसाठी आवश्यक हार्मोन्स सोडते. त्यामुळे पुरेशी झोप घेतल्याने; इष्टतम वाढ होऊ शकते.

दीर्घ कालावधीत पुरेशी झोप न मिळाल्याने; निरोगी वाढीमध्ये व्यत्यय येऊ शकतो. इतर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात; आणि मुलाची लक्ष केंद्रित करण्याची; शिकण्याची आणि जीवनात सहभागी होण्याची क्षमता बिघडू शकते.

उंचीवर परिणाम करणारे घटक

लहान मंलांच्या शरीरातील हाडांमध्ये वाढीच्या प्लेट्समध्ये बदल झाल्यामुळे; त्यांचे हात आणि पायांमध्ये वाढ होते. वाढीच्या प्लेट्स नवीन हाडे बनवतात म्हणून; लांब हाडे अधिक लांब होतात, आणि मूलांची उंची वाढते.

2 ते 5 वयोगटातील मुलं त्यांच्या आयुष्याच्या पहिल्या वर्षात; 4 ते 6 इंच वाढतात. वयाच्या 10 व्या वर्षापर्यंत, मुले साधारणपणे दरवर्षी; 2.5 इंच किंवा 6.3 सेमीने वाढतात. पौगंडावस्थेत; 11 ते 21 वर्षे दरम्यान किशोरवयीन मुले त्यांच्या प्रौढ उंचीच्या अंतिम टप्यापर्यंत पोहोचतात.

यानंतर, ग्रोथ प्लेट्स नवीन हाडे तयार करणे थांबवतात; आणि व्यक्तीची वाढ थांबते. सामान्य वृद्धत्वाच्या प्रक्रियेमुळे, लोकांच्या वाढत्या वयानुसार; हळूहळू त्यांची उंची कमी होऊ लागते; उंचीवर खालील घटकांचा विशेष परिणाम होतो.

डीएनए (Factors affecting kids’ growth)

डीएनए हा माणसाची उंची ठरवणारा मुख्य घटक आहे; शास्त्रज्ञांनी उंची निर्धारित करणा-या अनेक घटकांचा अभ्यास केला आहे. त्यात यापैकी काही जनुकांचा ग्रोथ प्लेट्सवर परिणाम होतो; आणि इतर ग्रोथ हार्मोन्सच्या उत्पादनावर परिणाम करतात.

वेगवेगळ्या वांशिक पार्श्वभूमीतील लोकांसाठी; सामान्य उंचीच्या श्रेणी भिन्न असतात, ज्यामध्ये डीएनए हा मुख्य निर्धारक असतो. डाऊन सिंड्रोम आणि मारफान सिंड्रोम यासह; काही अनुवांशिक परिस्थिती; एखाद्या व्यक्तीच्या उंचीवर देखील परिणाम करु शकतात. वाचा: How to Remove Black Spots of Pimples? | पिंपल्सचे काळे डाग

हार्मोन्स (Factors affecting kids’ growth)

शरीर हार्मोन्स तयार करते; जे वाढीच्या प्लेट्सना नवीन हाडे तयार करण्यास सांगतात. या हार्मोन्समध्ये ग्रोथ हार्मोन्स हे पिट्यूटरी ग्रंथीमध्ये तयार केले जातात; आणि वाढीसाठी सर्वात महत्वाचे हार्मोन आहेत. काही आरोग्य स्थिती शरीरात वाढीव संप्रेरकांचे प्रमाण मर्यादित करु शकतात; आणि यामुळे उंचीवर परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, जन्मजात वाढ संप्रेरक कमतरता नावाची दुर्मिळ अनुवांशिक स्थिती असलेली मुले; इतर मुलांपेक्षा खूपच कमी वेगाने वाढतात. थायरॉईड संप्रेरक: थायरॉईड ग्रंथी; वाढीवर परिणाम करणारे संप्रेरक बनवते. वाचा: How wonderful uses of honey! | मधाचे अप्रतिम उपयोग!

लैंगिक संप्रेरक (Factors affecting kids’ growth)

तारुण्य दरम्यान वाढीसाठी टेस्टोस्टेरॉन; आणि इस्ट्रोजेन खूप महत्वाचे आहेत. वाचा: Best healthy foods to eat in summer | सर्वोत्तम आरोग्यदायी पदार्थ

लिंग आणि वयावर आधारित सरासरी उंची

पुरुष स्त्रियांपेक्षा उंच असतात; पौगंडावस्थेतील पुरुषांमध्ये सामान्यत: तारुण्याच्या प्रारंभी; त्यांच्या मादी समकक्षांनंतर सुमारे 2 वर्षांनी मोठी वाढ होते; परंतु ते स्त्रियांपेक्षा जास्त काळ वाढू शकतात. वाचा: Curry Leaves For Hair Growth | केसांच्या वाढीसाठी कढीपत्ता

स्त्रियांना सामान्यत: वाढीचा वेग जाणवेल जो त्यांच्या मासिक पाळी सुरू झाल्यानंतर कमी होईल; जे सरासरी 12.5 वर्षांच्या वयात होते. वाचा: Know all about Cancer | कर्करोग कारणे, प्रतिबंध, निदान व उपचार

सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC)विश्वसनीय स्रोतानुसार, युनायटेड स्टेट्समध्ये, सरासरी प्रौढ पुरुष 5.7 फूट, किंवा 175.2 सेमी, उंच आहे; आणि स्त्री सरासरी 5.3 फूट किंवा 161.2 सेमी, उंच आहे. वाचा: How to prevent premature greying of hair? केस अकाली पांढरे होणे

प्रौढ त्यांची उंची वाढवू शकतात?

Grownups
Photo by jinto mathew on Pexels.com

एकदा एखादी व्यक्ती तारुण्यवस्थेत गेली की; वाढीच्या प्लेट्स नवीन हाडे बनवणे थांबवतात. ते एकत्र मिसळतात आणि व्यक्ती वाढणे थांबवते; याचा अर्थ असा की जेव्हा एखादी व्यक्ती प्रौढत्वात पोहोचते; तेव्हा ती त्यांची उंची वाढवू शकत नाही. वाचा: Know all about the heatstroke | उष्माघाताची कारणे आणि उपाय

योग्य पवित्रा गृहीत धरल्याने; आणि पाठीचे आणि मुख्य स्नायूंना मजबूत आणि व्यस्त ठेवल्याने; व्यक्ती सरळ उभी राहू शकते आणि उंच दिसू शकते. वाचा: How to Get Rid of Pimples? | मुरुमांपासून सुटका कशी करावी?

टेस्टोस्टेरॉन एखादयाला उंच बनवते का?

जेव्हा मुले पौगंडावस्थेत पोहोचतात; तेव्हा त्यांना इस्ट्रोजेन आणि टेस्टोस्टेरॉन या लैंगिक संप्रेरकांच्या उत्पादनात वाढ होते. ही स्थिती यौवन सुरु होण्याची असते. वाचा; Know All About Motion Sickness | मोशन सिकनेस बद्दल जाणून घ्या

लैंगिक अवयवांच्या विकासाव्यतिरिक्त; तारुण्य देखील सामान्य वाढीस कारणीभूत ठरते; जे उंचीच्या वाढीसह समाप्त होते. पौगंडावस्थेला उशीरा यौवनाचा अनुभव येत असल्यास; त्यांची वयानुसार योग्य वाढ होत नाही. वाचा: How to Grow the Height of Children | मुलांची उंची कशी वाढवायची

वाढीस विलंब होण्याची कारणे

यामध्ये हायपोगोनॅडिझमचा समावेश होतो; जो दीर्घकाळ कमी टेस्टोस्टेरॉन असतो. या स्थितीमुळे यौवन आणि त्याच्याशी संबंधित वाढ या दोन्हीला विलंब होऊ शकतो. वाचा; Drink lemon water regularly for good health | लिंबू पाण्याचे फायदे

अन्न आणि औषध प्रशासन केवळ पौगंडावस्थेतील पुरुषांसाठी पूरक टेस्टोस्टेरॉन मंजूर करते; ज्यांच्या वैद्यकीय स्थितीचे निदान झाले आहे; ज्यामुळे कमी टेस्टोस्टेरॉन होते, जसे की; हायपोगोनॅडिझम किंवा इतर कारणांमुळे यौवनात विलंब. या उद्देशासाठी दोन मंजूर फॉर्म्युलेशन; टेस्टोस्टेरॉन एनन्थेट आणि टेस्टोस्टेरॉन पेलेट्स आहेत. वाचा: How to take care of skin in summer | उन्हाळा व त्वचेच्या समस्या

सारांष (Factors affecting kids’ growth)

Factors affecting kids' growth
Photo by Angela Roma : https://www.pexels.com/photo/woman-hanging-black-frame-on-wall-7319330/

डीएनए माणसाची उंची ठरवते; तथापि, पर्यावरणीय घटक, जसे की पोषण आणि व्यायाम; विकासादरम्यान वाढीवर परिणाम करु शकतात. वाचा: Amazing Uses of Orange Peel | संत्र्याच्या सालीचे अप्रतिम उपयोग

जसजसे मुले मोठी होतात; तसतसे त्यांना चांगले पोषण आणि भरपूर व्यायामाची गरज असते; ज्यामुळे त्यांच्या शरीराला त्यांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेले हार्मोन्स तयार करण्यात मदत होते. पौगंडावस्थेमध्ये, किशोरवयीन मुलांमध्ये; वाढीचा अनुभव येईल. त्यानंतर, त्यांची हाडे वाढणे थांबेल; आणि ते उंच होणार नाहीत. वाचा: Herbs Control High Blood Pressure | उच्च रक्तदाब नियंत्रण

अशी वाढ हार्मोन्स आहेत जी एखादी व्यक्ती; आपली उंची वाढवण्यासाठी घेऊ शकते. तथापि, एफडीए ने हे केवळ विशिष्ट वैद्यकीय परिस्थिती असलेल्या लोकांसाठी मंजूर केले आहे. वाचा; How to make fan & cooler more efficient | पंखे आणि एअर कूलर

एखाद्या व्यक्तीला त्यांची उंची खूपच कमी असल्याची चिंता असल्यास; मूल्यांकन आणि उपचार निश्चित करण्यासाठी डॉक्टरांशी संपर्क साधा. वाचा: Reasons for Drinking Coconut Water | नारळ पाणी का प्यावे?

Related Posts

Post Categories

आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.

Know All About Chartered Accountancy

Know All About Chartered Accountancy | चार्टर्ड अकाउंटन्सी

Know All About Chartered Accountancy | चार्टर्ड अकाउंटन्सी हा, वाणिज्य शाखेतील विद्यार्थ्यांसाठी उत्तम करिअर पर्याय आहे; CA साठी प्रवेश, पात्रता, ...
Read More
Every mole on the body says something

Every mole on the body says something | शरीरावरील तिळाचे अर्थ

Every mole on the body says something | शरीरावरील प्रत्येक तीळ काहीतरी सांगतो, जाणून घ्या शरीरावरील प्रत्येक तिळाचे जीवनातील महत्त्व ...
Read More
Governance & Administration in Maharashtrav

Governance & Administration in Maharashtra | शासन व प्रशासन

Governance & Administration in Maharashtra | महाराष्ट्रातील शासन आणि प्रशासन; राजकारण, स्थानिक शासन, न्यायव्यवस्था व महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था या बाबत सखोल ...
Read More

Know About the State of Maharashtra (I) | महाराष्ट्र राज्य

Know About the State of Maharashtra (I) | महाराष्ट्र राज्याची व्युत्पत्ती, भौगोलिक स्थिती आणि हवामान जाणून घ्या महाराष्ट्र हे भारताच्या ...
Read More
Reasons for filing ITR in time

Reasons for filing ITR in time | ITR वेळेत दाखल करण्याची कारणे

Reasons for filing ITR in time | ITR वेळेत दाखल करण्याची कारणे, करपात्र उत्पन्न नसेल तरी देखील; खालील कारणांसाठी ITR ...
Read More
Know what to do before an interview

Know what to do before an interview | मुलाखतीपूर्वी काय करावे

Know what to do before an interview | मुलाखतीपूर्वी काय करावे, मुलाखतीची तयारी करणे महत्त्वाचे का आहे व मुलाखतीची तयारी ...
Read More
Amazing Health Benefits of Ghee

Amazing Health Benefits of Ghee | तुपाचे आश्चर्यकारक फायदे

Amazing Health Benefits Of Ghee | तुपाचे आश्चर्यकारक आरोग्यदायी फायदे आहेत; परंतू जर जास्त प्रमाणात तुपाचे सेवन केले तर; वजन, ...
Read More
pexels-photo-6863524.jpeg

How to Calculate Income Tax 2022-23 | आयकर गणना 2022-23

How to Calculate Income Tax 2022-23 | आयकर गणना 2022-23; पे स्लिपमधील पगाराचे घटक; आयकर गणनेबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न ...
Read More
How to Remove Black Spots of Pimples?

How to Remove Black Spots of Pimples? | पिंपल्सचे काळे डाग

How to Remove Black Spots of Pimples? | पिंपल्समुळे होणारे काळे डाग कसे काढायचे?; मुरुमांचे डाग आणि चट्टे नैसर्गिकरित्या कमी ...
Read More
How to make green bananas ripen faster

How to make green bananas ripen faster | अशी पिकवा केळी

How to make green bananas ripen faster | हिरवी केळी जलद पक्व कशी करावी? तसेच, पिकलेली केळी जास्त दिवशी टिकवण्यासाठी; ...
Read More
Spread the love