Know all about Intimation u/s 143-1 | विषयी सर्व काही

Know all about Intimation u/s 143-1 | भारतातील आयकर कायद्याच्या कलम १४३(१) अंतर्गत सूचनांबद्दल सर्व जाणून घ्या.

भारतातील प्रत्येक करदात्यासाठी प्राप्तिकर विवरणपत्र (ITR) भरणे ही एक आवश्यक जबाबदारी आहे. एकदा आयकर विवरणपत्र दाखल केले की, प्रक्रिया पूर्ण झाली असे होत नाही. प्राप्तिकर विभाग रिटर्नची प्राथमिक तपासणी करतो आणि आयकर कायदा, १९६१ च्या कलम १४३(१) अंतर्गत करदात्याला सूचना पाठवतो. ही सूचना बहुतेकदा रिटर्न दाखल केल्यानंतर विभागाकडून प्राप्त होणारी पहिली सूचना असते आणि प्रक्रिया चक्रात महत्त्वाची भूमिका बजावते. (Know all about Intimation u/s 143-1)

कलम १४३(१) अंतर्गत सूचना म्हणजे काय?

कलम १४३(१) करदात्याने दाखल केलेल्या रिटर्नच्या प्राथमिक मूल्यांकनाशी संबंधित आहे. रिटर्नमध्ये नोंदवल्याप्रमाणे उत्पन्न, वजावटी आणि भरलेल्या कराची शुद्धता पडताळण्यासाठी आयकर विभाग स्वयंचलित तपासणी करतो.

या तपासणीच्या आधारे, करदात्याला सूचना पाठवली जाते. कोणत्याही विसंगती अधोरेखित करणे किंवा रिटर्न दाखल केल्याप्रमाणे स्वीकारला गेला आहे याची पुष्टी करणे हा उद्देश आहे.

ही सूचना तपासणी किंवा तपशीलवार मूल्यांकन नाही, हे कोणत्याही मानवी हस्तक्षेपाशिवाय एक सारांश मूल्यांकन आहे, जे बेंगळुरूमधील सेंट्रलाइज्ड प्रोसेसिंग सेंटर (CPC) द्वारे केले जाते. (Know all about Intimation u/s 143-1)

कलम १४३(१) अंतर्गत सूचना देण्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये

कलम १४३(१) अंतर्गत सूचना दिल्यास खालील तीन कारणे असू शकतात.

1. कोणतीही तफावत नाही: रिटर्न विभागाच्या गणनेशी जुळतो आणि कोणताही परतावा किंवा मागणी नाही. सूचना फक्त असे सांगते की रिटर्न दाखल केल्याप्रमाणे स्वीकारला गेला आहे.
2. परतावा देय: जर भरलेला कर किंवा कापलेला टीडीएस विभागाच्या गणनेनुसार देय करापेक्षा जास्त असेल, तर परतावा जारी केला जातो. (Know all about Intimation u/s 143-1)
3. कर मागणी: जर भरलेल्या करात कमतरता असेल, तर करदात्याला फरक भरण्यास सांगणारी मागणी सूचना जारी केली जाते.

कलम १४३(१) अंतर्गत पडताळणी केलेले घटक

या कलमाअंतर्गत रिटर्न प्रक्रिया करताना खालील गोष्टी आपोआप तपासल्या जातात.

• रिटर्नमधील अंकगणितीय चुका
• चुकीचे दावे (उदा., वजावट किंवा सूट)
• फॉर्म २६एएस/वार्षिक माहिती विवरण (एआयएस) आणि रिटर्नमधील तफावत
• टीडीएस/टीसीएस आणि स्व-मूल्यांकन कर देयके
• कायद्याने परवानगी नसलेले कोणतेही कॅरीड फॉरवर्ड नुकसान किंवा वजावटी
• रिटर्नमधील अंतर्गत विसंगती (Know all about Intimation u/s 143-1)

सूचनांचे स्वरूप आणि मजकूर

कलम १४३(१) अंतर्गत प्राप्त झालेली सूचना तुलनात्मक विधानाच्या स्वरूपात आहे. त्याचे खालील दोन मुख्य स्तंभ आहेत.

• करदात्याने रिटर्नमध्ये दिलेल्या माहितीनुसार
• विभागाने मोजल्याप्रमाणे
• ही शेजारी शेजारी तुलना कुठे फरक असल्यास ते समजून घेणे सोपे करते.
• सूचनेत कोणताही अतिरिक्त कर किंवा परतावा देय आहे की नाही हे देखील नमूद केले असेल आणि करदात्यासाठी सूचना असतील. (Know all about Intimation u/s 143-1)

सूचना जारी करण्याची वेळ मर्यादा

कलम १४३(१) नुसार, ज्या आर्थिक वर्षात रिटर्न दाखल केले गेले होते त्या आर्थिक वर्षाच्या समाप्तीपासून नऊ महिन्यांच्या आत सूचना जारी करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही ३१ जुलै २०२४ रोजी आर्थिक वर्ष २०२३-२४ (आर्थिक वर्ष २०२४-२५) साठी रिटर्न दाखल केले तर ३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत सूचना पाठवावी लागेल.

जर विभाग या वेळेच्या आत सूचना जारी करण्यात अयशस्वी झाला, तर रिटर्न दाखल केल्याप्रमाणे स्वीकारले गेले आहे असे मानले जाईल. (Know all about Intimation u/s 143-1)

सूचनेला प्रतिसाद कसा दयावा?

1. जर कोणतीही तफावत नसेल किंवा परतावा देय नसेल, तर कोणतीही कारवाई करण्याची आवश्यकता नाही.
2. जर कर मागणी असेल:

• फॉर्म 26AS आणि AIS वापरून गणना सत्यापित करा.
• बरोबर असल्यास, चलन ITNS 280 वापरून मागणी भरा.
• चुकीचे असल्यास, तुम्ही कलम 154 अंतर्गत दुरुस्ती विनंती दाखल करू शकता किंवा ई-फाइलिंग पोर्टलद्वारे तक्रार करू शकता. (Know all about Intimation u/s 143-1)

सारांष

अशाप्रकारे, कलम 143(1) अंतर्गत सूचना देणे ही आयकर रिटर्न प्रक्रियेचा एक नियमित परंतु महत्त्वाचा भाग आहे. करदात्यांना सूचना काळजीपूर्वक पुनरावलोकन करण्याचा आणि त्यांच्या दाखल केलेल्या रिटर्नशी तुलना करण्याचा सल्ला दिला जातो जेणेकरून कोणतीही विसंगती नाही याची खात्री करता येईल.

मागणी सूचनेकडे दुर्लक्ष केल्याने दंड आणि व्याज होऊ शकते, म्हणून त्वरित कारवाई करण्याची नेहमीच शिफारस केली जाते. भविष्यातील संदर्भासाठी सूचनाची प्रत नेहमीच ठेवा आणि वेळेवर संपर्क साधण्यासाठी तुमचे ईमेल आणि मोबाइल तपशील आयकर पोर्टलवर अपडेट केले आहेत याची खात्री करा. (Know all about Intimation u/s 143-1)

• IT Calculation for Salaried Employee | आयकर गणना
• Taxable and Non-Taxable Allowances | करपात्र व अकरपात्र भत्ते
• Tax-saving rules and ways to save tax |करबचत नियम आणि मार्ग

आमच्या Etopcollection वेबसाईटला जरुर भेट द्या, तसेच शैक्षणिक माहितीसाठी “ज्ञानज्योत” शैक्षणिक मराठी संकेत स्थळाला भेट द्या.

टीप: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने दिलेला आहे.